Przyczyny bólu piersi

Ból piersi najczęściej jest konsekwencją zmian lub zaburzeń hormonalnych. U kobiet w wieku rozrodczym zazwyczaj pojawia się przed miesiączką, a zanika po rozpoczęciu krwawienia miesiączkowego. Ma to związek z gromadzeniem się wody w tkance piersi, spowodowanym działaniem progesteronu – hormonu, który dominuje w drugiej połowie cyklu miesiączkowego, i wzrostem stężenia estrogenów. Często mastalgia cykliczna towarzyszy PMS.

Obrzmienie piersi ma szczególne znaczenie w przypadku zmian zwyrodnieniowych tkanki piersi, czyli w tzw. mastopatii. To dość częste, łagodne schorzenie piersi, którego przyczyny nie są do końca poznane. W piersiach powstają torbiele, czyli pęcherzyki wypełnione płynem, może dochodzić do włóknienia tkanki, z której zbudowany jest sutek.

Piersi nie są jednorodne w dotyku, mogą być w nich wyczuwalne zgrubienia, guzki, zazwyczaj bolesne, przesuwalne w stosunku do podłoża. Czynnikiem ryzyka rozwoju mastopatii może być nieodpowiedni styl życia, palenie tytoniu oraz dieta wysokotłuszczowa.

U kobiet z mastalgią niecykliczną i dotyczącą jednej piersi należy wykluczyć przyczyny organiczne bólu oraz proces nowotworowy. Bardzo ważna jest samokontrola piersi, która przyczynia się do wczesnego wykrywania raka. „Warto zaznaczyć, że wszelkie zmiany, zgrubienia, stwardnienia w obrębie gruczołu sutkowego należy zawsze skonsultować z lekarzem, aby wykluczyć rozwijający się nowotwór. Na szczęście większość zmian zgłaszanych przez pacjentki nie jest rakiem” – mówi prof. dr hab. n. med. Ewa Nowak-Markwitz z Kliniki Ginekologii Onkologicznej w Poznaniu.

Czym różni się mastalgia cykliczna od niecyklicznej

Mastalgia cykliczna

• średni wiek wystąpienia objawów to 34 lata,
• objawy dotyczą obu piersi,
• bólowi towarzyszy wzrost napięcia piersi, obrzęk i nadwrażliwość na dotyk,
• natężenie objawów narasta do miesiączki,
• natężenie objawów może być różne w kolejnych cyklach,
• objawy zwykle nie ustępują po przebytej ciąży,
• AC hormonalna nie ma wpływu na odczuwanie bólów piersi.

Mastalgia niecykliczna

• dotyczy kobiet nieco starszych – średni wiek to 43 lata,
• objawy często występują tylko w jednej piersi,
• trwa zwykle określony czas,
• przyczyny mogą być różne.

Alternatywne terapie w leczeniu bólu piersi

Bardzo często kobiety bagatelizują bolesność piersi, tymczasem nieleczona latami mastalgia sama nie ustąpi, zaś w znaczący sposób pogarsza jakość życia. Wskazaniem do leczenia mastalgii są objawy trwające co najmniej 3 miesiące oraz ból odczuwany przez kobietę przez co najmniej 7 dni w każdym cyklu.

Dolegliwość tę można skutecznie leczyć, choć wciąż brakuje schematów określających optymalne leczenie. W tym kontekście ważne wydaje się wydane pod koniec grudnia 2012 roku stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie leczenia mastalgii. Ośmiu ekspertów, m.in.: prof. Ewa Nowak-Markwitz, prof. Przemysław Oszukowski, prezes PTG, prof. Ryszard Poręba, były prezes PTG, prof. Stanisław Radowicki, krajowy konsultant w dziedzinie ginekologii, uznało, że na rynku jest obecnie kilka leków, które można stosować w leczeniu mastalgii, jednak te klasyczne – obniżające poziom prolaktyny i progesteronu – obarczone są dużą liczbą działań niepożądanych, co przy długotrwałej terapii bywa przez kobiety nieakceptowane.

Specjaliści zauważają, że obecnie nasila się tendencja powrotu do leczenia kobiecych dolegliwości preparatami opartymi na składnikach roślinnych – dają one znacznie mniej skutków ubocznych, a często są równie skuteczne jak preparaty chemiczne. Dużą popularnością cieszy się homeopatyczny Mastodynon, którego skuteczność wykazano w wielu randomizowanych badaniach klinicznych. Jest to produkt złożony z sześciu ekstraktów, a głównym składnikiem jest wyciąg z niepokalanka mnisiego, który ma zdolność aktywowania hormonów płciowych. Jego działanie polega na wpływaniu na podwzgórze i przysadkę mózgową, które wydzielają hormony lub wysyłają do innych części ciała sygnał inicjujący ich produkcję. Dzięki temu zachowana zostaje równowaga hormonalna. Preparat jest dobrze tolerowany przez kobiety, co jest nie bez znaczenia, gdy terapia trwa kilka miesięcy.

Profilaktyka: samobadanie piersi pozwala wykryć już niewielkie zmiany

• Piersi mogą podlegać bardziej lub mniej nasilonym zmianom zależnym od wieku, cyklu miesiączkowego, ciąży, okresu przekwitania, środków antykoncepcyjnych lub leków hormonalnych.
• U większości kobiet piersi są napięte, czasami bolesne, bezpośrednio przed miesiączkowaniem lub w czasie jego trwania.
• Kobiety, które miesiączkują, powinny badać piersi, kiedy są one najmniej nabrzmiałe – dwa, trzy dni po ostatnim dniu krwawienia miesięcznego.
• Samobadanie należy rozpocząć, kiedy piersi są już całkowicie ukształtowane, co następuje z reguły około 20. roku życia.
• Guzy wykryte przez kobiety, które wykonują regularnie samobadanie, są o połowę mniejsze niż te, które są wykryte przypadkowo lub przez lekarza w trakcie badania piersi.