Czerniak

U chorych na zaawansowanego, nieoperacyjnego i przerzutowego czerniaka, posiadających mutację w genie BRAF, wysoką skuteczność kliniczną wykazują inhibitory BRAF i MEK, spośród których wyróżnia się skojarzenie enkorafenibu z binimetynibem. 7-letnia obserwacja z badania COLUMBUS pokazuje bardzo wysoką skuteczność tego połączenia lekowego oraz jego bezpieczeństwo. To najdłuższej trwające obserwacje w przypadku terapii celowanej. O szczegółowe omówienie wyników tego badania poprosiliśmy prof. Jacka Mackiewicza z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Pomimo postępu leczenia uogólnionego czerniaka, wynikającego zarówno z rozwoju terapii celowanej, jak i immunoterapii, u większości chorych na pewnym etapie choroby wciąż dochodzi do wystąpienia oporności na stosowane kolejne linii leczenia i wyczerpanie możliwości terapeutycznych. W przypadku chorych z obecną mutacją w genie BRAF V600 należy pamiętać o rechallenge, czyli o ponownym zastosowaniu inhibitorów BRAF i MEK.

Czerniak, obok raka piersi i raka płuca, jest jednym z najczęściej przerzutujących do mózgowia nowotworów złośliwych. Pomimo rewolucji, jaka dokonała się w terapii nieoperacyjnego i uogólnionego czerniaka, leczenie chorych z przerzutami do ośrodkowego układu nerwowego (OUN) nadal pozostaje dla klinicystów dużym wyzwaniem.

Obecnie w Polsce w leczeniu chorych na zaawansowanego czerniaka dostępne są trzy kombinacje inhibitorów BRAF/MEK. – W badaniach klinicznych najskuteczniejsze okazało się połączenie enkorafenibu z binimetynibem. Ma ono także najłagodniejszy profil zdarzeń niepożądanych - mówi prof. Bożena Cybulska-Stopa, specjalistka onkologii klinicznej.

Chociaż wiedza Polaków na temat czerniaka wzrasta, to nadal pozostają grupy, które należy edukować – mówi prof. Piotr Rutkowski, zaznaczając, że edukacja musi być procesem ciągłym, rozpoczętym już od najmłodszych lat.

Prowadzone jest badanie kliniczne nad szczepionką mRNA przeciwko czerniakowi. Podawana jest ona także pacjentom w Polsce. - Wstępne wyniki badania II fazy wykazały, że po półtora roku u 92 proc. pacjentów nie doszło do przerzutów odległych. Jeśli dalsze badania potwierdzą ten efekt, to dzięki skojarzonej, spersonalizowanej terapii zbliżymy się do stuprocentowej kontroli choroby – powiedział prof. Piotr Rutkowski, jednocześnie podkreślając, że w Polsce należy aktywniej kierować chorych do badań klinicznych w onkologii.

W ramach XIII Tygodnia Świadomości Czerniaka będziemy zachęcać pracowników, ale też i pracodawców, do zwrócenia uwagi na konieczność ochrony skóry przed promieniowaniem UV, a także na uważne oglądanie swoich znamion - mówił prof. Piotr Rutkowski podczas konferencji prasowej inaugurującej XIII Tydzień Świadomości Czerniaka pod hasłem „Chroń skórę zawodowo!”.

W Wielkiej Brytanii testowana jest pierwsza na świecie personalizowana szczepionka mRNA przeciwko czerniakowi, wyjątkowo groźnemu rakowi skóry. Podobne badania prowadzone są też w Australii i kilku innych krajach.

Jeden ze schematów leczenia pacjentów z zaawansowanym czerniakiem z potwierdzoną obecnością mutacji BRAF zakłada wykorzystanie leków ukierunkowanych molekularnie. Klasycznie są one preferowane w przypadku chorych z szybko postępującym procesem nowotworowym i masywnymi guzami. Tymczasem doniesienia ekspertów potwierdzają skuteczność tych leków u chorych z mniej zaawansowanym czerniakiem.

W onkologii nastąpiła rewolucja. Nawet te nowotwory, które jeszcze 10 lat temu dla zdecydowanej większości pacjentów były wyrokami śmierci, teraz stają się chorobami przewlekłymi. Coraz więcej jest terapii spersonalizowanych, czyli uszytych na miarę konkretnego typu nowotworu i stanu pacjenta. Ale w Polsce, choć jest dostęp do bardzo wielu nowoczesnych metod diagnostycznych, np. badań molekularnych, i leczenia, kuleje organizacja.

Obowiązkiem personelu przychodni jest poinformowanie pacjenta lub osoby upoważnionej o wyniku badania histopatologicznego, podkreśla Rzecznik Praw Pacjenta. Nie stało się tak w przypadku mężczyzny, który po usunięciu zmiany skórnej nie otrzymał informacji, że w badaniu histopatologicznym stwierdzono czerniaka. W efekcie pacjent zmarł.

Tegoroczna konferencja Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO), która odbyła się w Chicago, przyniosła kolejne nowe doniesienia dotyczące terapii zaawansowanego i nieoperacyjnego czerniaka. W prezentowanych strategiach leczenia stosowano leki dostępne w programie lekowym B.59, obowiązującym w naszym kraju. O komentarz dotyczący prac prezentowanych podczas konferencji ASCO poprosiliśmy prof. Piotra Rutkowskiego, prof. Annę M. Czarnecką oraz dr hab. Bożenę Cybulską-Stopę.

Obecnie mało jest gabinetów dermatologicznych, gdzie chory może przyjść na badanie znamion w ramach NFZ, gdy coś go zaniepokoi. - A jeśli chodzi o lekarzy rodzinnych, to mają małe umiejętności odróżnienia tego, co jest podejrzane od zmian niepodejrzanych - ocenia prof. Piotr Rutkowski.

Kolejnym dużym postępem w leczeniu raka mogą być szczepionki, twierdzą naukowcy. Szczepionki, które będą zmniejszać guzy i zapobiegać nawrotowi raka. Dzieli nas od tego być może zaledwie 5 lat.

Dozowniki z kremem przeciwsłonecznym pojawią się tego lata w szkołach, parkach, obiektach sportowych i na imprezach masowych w całym kraju. To efekt rekordowej liczby zachorowań na raka skóry.