Skąd się bierze rak

Zespół ponad 100 specjalistów, opierając się na danych WHO oraz dostępnych w literaturze metaanalizach, wskazał przyczyny 12 najczęściej występujących nowotworów, na które każdego roku umiera łącznie 7 milionów ludzi na świecie.
Na podstawie danych z 2001 r. obliczono, że przyczynami 2,43 milionów z tych zgonów nowotworowych było: palenie tytoniu, picie alkoholu, otyłość, niewłaściwa dieta ze zbyt małą ilością warzyw i owoców, ryzykowne zachowania seksualne, brak aktywności fizycznej i zanieczyszczenia środowiska. Oznacza to, że jedna trzecia śmierci nowotworowych jest do uniknięcia, gdyby tylko udało się przekonać społeczeństwa do przestrzegania podstawowych zasad zdrowego stylu życia. 66 proc. zgonów nowotworowych przypisanych środowiskowym i behawioralnym czynnikom ryzyka stanowiły zgony mężczyzn. Odwracając tę statystykę, stwierdzono, że nowotwory zawinione przez niezdrowy tryb życia odpowiadają za 41 proc. śmiertelności nowotworowej wśród mężczyzn i 27 proc. śmiertelności nowotworowej wśród kobiet.
Spośród 2,43 milionów możliwych do uniknięcia zgonów nowotworowych aż 37 proc. (908 tys.) spowodowane było przez raka płuca, najczęściej wywołanego paleniem papierosów. Nałóg tytoniowy, który przyczynia się także do rozwoju nowotworów jamy ustnej, krtani, przełyku, żołądka, trzustki i pęcherza okazał się być najgroźniejszym czynnikiem ryzyka nowotworowego, najsilniej wpływającym na zachorowalność na raka. Oszacowano, że stanowi on przyczynę aż 21 proc. wszystkich zgonów nowotworowych na świecie.
Drugie miejsce wśród najbardziej rakotwórczych czynników zajęły alkohol i dieta uboga w warzywa i owoce, łącznie odpowiadające za kolejne 10 proc. wszystkich światowych zgonów z powodu chorób nowotworowych.
Wśród nowotworów do uniknięcia - oprócz raka płuca - duży udział miały rak wątroby, który odpowiada za 12 proc. zgonów związanych z brakiem dbałości o własne zdrowie (283 tys.) oraz rak przełyku, dający 11 proc. takich zgonów (271 tys.). Wszystkie te trzy typy nowotworów charakteryzują się niską wyleczalnością i pięcioletnim przeżyciem pacjentów poniżej 25 proc.
"Profilaktyka wydaje się być najlepszą metodą na ograniczenie śmiertelności związanej z rakiem. Jest o wiele skuteczniejsza niż to, co możemy uzyskać wykorzystując osiągnięcia medycyny" - podkreśla dr Majida Ezzati z Harvard School of Public Health w USA, kierujący międzynarodowym, ponad 100-osobowym zespołem autorów raportu.

Źródło: Lancet 2005, 366: 1784-1793.

Behawioralne i środowiskowe czynniki ryzyka oraz wywoływane przez nie nowotwory:
o -Otyłość - rak jelita grubego, rak piersi, rak trzonu macicy, rak pęcherzyka żółciowego, rak nerki.
o -Dieta uboga w warzywa i owoce - rak jelita grubego, rak żołądka, rak przełyku, rak płuca.
o -Brak aktywności fizycznej - rak piersi, rak jelita grubego, rak prostaty.
o -Palenie tytoniu - rak płuca, rak jamy ustnej i krtani, rak przełyku, rak żołądka, rak wątroby, rak trzustki, rak szyjki macicy, rak pęcherza, białaczka.
o -Nadmierne spożywanie alkoholu - rak wątroby, rak jamy ustnej i krtani, rak piersi, rak przełyku.
o -Ryzykowny seks - rak szyjki macicy.
o -Zanieczyszczenia powietrza - rak płuca.