Są neurobiologiczne dowody na traumę przeżytą w dzieciństwie

Mózg, zawierający 86 mld neuronów i 84 mld komórek glejowych w złożonym układzie, jest stosunkowo podatny na zaburzenia ze strony czynników zewnętrznych. Bardziej narażony jest zwłaszcza niedojrzały mózg noworodka czy małego dziecka, pozbawiony wielu mechanizmów chroniących go przed szkodliwymi wpływami środowiska.

Mózg ma w swym rozwoju kilka okresów szczególnej wrażliwości. Pierwszym jest drugi trymestr ciąży — okres neurogenezy, powstawania kolejnych warstw kory mózgowej. Trauma występująca w tym okresie jest związana z takimi czynnikami, jak infekcja wirusowa, stres matki itp. Powoduje ona zaburzenia w wykształceniu warstw kory mózgowej, skutkujące m.in. pojawianiem się schizofrenii, o czym wiemy na podstawie badań epidemiologicznych. W kohorcie dorosłych, urodzonych przez matki, które dowiedziały się o śmierci ojca dziecka będąc w drugim trymestrze ciąży (w okresie tzw. wojny zimowej fińsko-radzieckiej w 1942 r.), odnotowano zwiększoną liczbę przypadków schizofrenii. To samo dotyczyło dzieci matek, które były w drugim trymestrze ciąży podczas wielkiego głodu w Holandii w 1944 r. W tym okresie ciąży są też szczególnie niebezpieczne wszelkie infekcje wirusowe, zwłaszcza różyczka, ale także grypa. Temu też zapewne można przypisać występowanie większej liczby przypadków schizofrenii wśród osób urodzonych pod zodiakalnym znakiem Barana. Gdy bowiem na listopad przypada drugi trymestr ciąży, a w naszej szerokości geograficznej największa liczba przeziębień występuje w tym miesiącu, infekcja potencjalnie może uszkodzić formujący się mózg. Mądrość prastarych zwyczajówGłówną przyczyną traumy u noworodków jest separacja macierzyńska. W klasycznym zachodnioeuropejskim szpitalu (przynajmniej do niedawna) noworodek po wyjściu z łona matki jest ważony, myty, zawijany w pieluszkę, przenoszony do osobnego pokoju i donoszony matce na karmienie. W doświadczeniach laboratoryjnych okazało się, że u myszy odstawianych od matki na 15 minut codziennie przez pierwsze dwa tygodnie po urodzeniu regularnie występowały przypadki anhedonii (jeden z osiowych objawów depresji). W Kolumbii w latach siedemdziesiątych XX wieku, w reakcji na bardzo wysoką śmiertelność wcześniaków, dr Edgar Rey Sanabria wprowadził w szpitalu z Bogocie starą metodę rdzennych kultur — kładzenia noworodków na brzuchu matki i pozwolenia im na samodzielne znalezienie sutka. Dzieci te o wiele szybciej dochodziły do siebie. Metoda kangurowania (noworodek kangura pełznie drogą wylizaną przez matkę do torby, do sutka) dziś jest coraz szerzej stosowana na Zachodzie. W doświadczeniach z dziećmi, gdy jedną pierś matki myto, drugą nie, noworodek wolał ssać niemytą. Po porodzie cesarskim zaleca się kładzenie dziecka na brzuchu ojca. Inna trauma okresu noworodkowego wynika ze spania dziecka w swoim łóżeczku. Coraz powszechniej się uważa, że chłopski zwyczaj spania dziecka w tym samym łóżku co matka, jest lepszy dla budowania więzi i ochrony przed traumą separacji.