RPO o wynagrodzeniu biegłych sądowych

Rzecznik  regularnie otrzymuje skargi na zasady wynagradzania biegłych sądowych, zwłaszcza z zakresu medycyny, wynikające z rozporządzenia ministra sprawiedliwości.  Zgodnie z tym dokumentem podstawowym sposobem obliczania wynagrodzenia biegłego jest system oparty na  stawkach godzinowych, uwzględniających rzeczywisty  nakład pracy biegłego konieczny do sporządzenia opinii. Wyjątek stanowią biegli z zakresu medycyny, dla których wynagradzania są wyliczane  według taryfikatora stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Ten zaś nakazuje  kształtować wynagrodzenie biegłego jako określony procent kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej. Procent ten został określony widełkowo , co oznacza, że wynagrodzenie biegłych z zakresu medyczny, bez wglądu na poświęcony czas przygotowania opinii, ma ustaloną nieprzekraczalną górną granicę.

O prośbą o interwencję w tej sprawie zwrócił się do RPO prezes Naczelnej Rady Lekarskiej. W ocenie samorządu zawodowego lekarzy, pisemne uzasadnienie wyroku Konstytucyjnego z 9 maja 2012 r. wskazuje na to, że  model wynagradzania biegłych z zakresu medycyny, przyjęty w obecnie obowiązujących przepisach narusza konstytucyjne standardy równości.  Zdaniem lekarzy na szczególną uwagę zasługuje zwłaszcza fragment uzasadnienia tego wyroku, stanowiący, że  prawo biegłego do wynagrodzenia za wykonana na rzecz sądu prace stanowi  prawo majątkowe, a ustawodawca nie ma praw arbitralnie różnicować wynagrodzenia osób w podobnej  sytuacji. W ocenie TK nie ma konstytucyjnie usprawiedliwionych powodów, aby wynagrodzenie biegłych  z zakresu medycyny było ustalane inaczej niż biegłych innych specjalności .

Również w ocenie RPO, konieczne jest wprowadzenie jasnych zasad wynagradzania biegłych sadowych. „Wysokość wynagrodzenia powinna być uzależniona od różnych czynników (np. nakład pracy, poziom zawiłości sprawy, czas niezbędny do sporządzenia opinii). Jednocześnie powinna ona zadośćuczynić uwarunkowaniom rynku. Należy unikać sytuacji, w której opinia sporządzona na potrzeby sądu jest w sposób rażący słabiej wynagradzana, aniżeli opinia wydana w tym samym przedmiocie tyle ze wykonana  na prywatne zlecenie.” – podkreśla RPO w wystąpieniu do ministra sprawiedliwości .