Reforma polskiej onkologii: wiceminister o planach MZ

W środę (20 lipca) odbyło się posiedzenie sejmowej Komisji Zdrowia, podczas której wiceminister zdrowia Waldemar Kraska przedstawił sprawozdanie z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej za rok 2021.

– Programy mają rację bytu, gdy są odpowiednio finansowane - powiedział wiceminister zdrowia Waldemar Karaska, przypominając, że na realizację Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) przeznaczono na lata 2020-2030 ponad 5 mld zł.

Wskazał, że realizacja założeń NSO w ubiegłym roku była utrudniona ze względu na epidemię COVID-19. Jednak - jak dodał - dzięki zaangażowaniu i mobilizacji podmiotów, które realizują założenia NSO, konsekwentnie wprowadzano w życie kolejne zapisy strategii.

Reforma polskiej onkologii: co udało się zrealizować i jakie są plany ministerstwa?

• Inwestycje w kadry

1 maja 2021 r. weszło w życie rozporządzenie ministra zdrowia ws. lekarskiego egzaminu końcowego i lekarskiego dentystycznego egzaminu końcowego, w którym zwiększono pulę pytań z dziedziny onkologii.

– Rozpoczęliśmy także prace nad nowelizacją standardów kształcenia na kierunkach lekarskim i lekarsko dentystycznym, gwarantujący zdobycie umiejętności związanych z profilaktyką onkologiczną i wczesnym wykrywaniem nowotworów złośliwych oraz opieką nad osobami, które są w trakcie lub po zakończonym leczeniu onkologicznym - powiedział Waldemar Kraska.

Ponadto rozpoczęto prace nad zmianą programów specjalizacyjnych w dziedzinach onkologicznych oraz medycyny rodzinnej i medycyny pracy celem dostosowania wiedzy i umiejętności lekarzy do aktualnych wytycznych światowych w diagnostyce, profilaktyce i leczeniu onkologicznym.

Ruszyła kampania informacyjna dla studentów kierunku lekarskiego, dotycząca promowania specjalności onkologicznych, jako ścieżki do dalszego rozwoju.

• Inwestycje w edukację - prewencja pierwotna, styl życia

– Po raz pierwszy w Polsce, wprowadzono do refundacji szczepionkę przeciwko HPV oraz przygotowano projekt rozwiązań legislacyjnych, pozwalających na rozpoczęcie szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) - zaznaczył Waldemar Kraska.

Od 1 listopada 2021 r. ta szczepionka jest objęta 50 proc. refundacją.

– Trwają prace, aby została włączona do kalendarza szczepień jako szczepionka bezpłatna. Myślę, że to się w tym roku uda i to wprowadzimy - powiedział Kraska.

Prowadzono także kampanię “Planuję Długie Życie” w wielu mediach, jak również promowano wśród pracodawców program „PracoDawca Zdrowia”.

Przygotowano także projekt rozporządzenia ministra zdrowia ws. określenia norm żywieniowych w szpitalach.

• Inwestycje w pacjenta - prewencja wtórna

Wprowadzono „Program opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe”.

– Na ten cel przeznaczyliśmy ponad 28 mln zł. Objęliśmy opieką 27 tys. pacjentów - powiedział wiceminister zdrowia.

W 2021 r. wykonano także 96 tys. kolonoskopii w ramach programu badań przesiewowych raka jelita grubego, na kwotę 59 mln zł. Wprowadzono także pilotaż testu FIT na krew utajoną w kale, do którego włączono ponad 2 tys. osób.

CZYTAJ TEŻ: Test FIT pomaga wykryć raka jelita grubego. Może zwiększyć zgłaszalność na badania przesiewowe tego nowotworu

Z kolei w Ogólnopolskim Programie Wczesnego Wykrywania Raka Płuca za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK) wykonano ponad 2 tys. badań. Na ten cel przeznaczono 800 tys. zł.

Realizowany jest także pilotaż badania molekularnego w kierunku HVP, których obecnie jest objętych 14 tys. kobiet.

CZYTAJ TEŻ: Pilotaż testu HPV-DNA: bliżej przełomu w profilaktyce raka szyjki macicy

Uruchomiono także telefoniczną infolinię dla pacjentów, jak również rozpoczęto prace nad internetowym kontem pacjenta - obecnie korzysta z niego 15,5 mln obywateli.

Ma wzrosnąć wycena badań mammograficznych

Obecnie MZ planuje zmiany w programie profilaktyki raka piersi, aby “badania wykonywane w różnych miejscach, przez różne podmioty były wystandaryzowane”.

– Badanie musi być wykonane w sposób prawidłowy, bo niejednokrotnie od tego zależy dalsze decyzje dotyczące postępowania. Staramy się stawiać na jakość tych badań - powiedział wiceminister zdrowia.

Waldemar Kraska zapowiedział, że zostanie zmieniona wycena badań mammograficznych, jak i poniesiony wiek kobiet, które będą mogły skorzystać ze skriningu raka piersi.

• Inwestycje w naukę i innowacje

– W 2021 r. refundacją objęliśmy 68 nowych innowacyjnych terapii, w tym 32 dotyczące cząsteczko-wskazań onkologicznych. Sfinansowaliśmy także 6 Centrów Wsparcia Badań Klinicznych dedykowanych dla onkologii. Kontynuujemy projekt “Akademia badań klinicznych“ - powiedział Waldemar Kraska.

Uruchomiono konkursy na badania niekomercyjne, w tym w zakresie onkologii. Ponadto zostało zrealizowane szkolenie CART-cell dla onkohematologów oraz szkolenie z zakresu rekrutacji pacjentów w badaniach onkologicznych w ramach rozpoczęcia prac nad utworzeniem nowych ośrodków badań wczesnych faz.

• Inwestycje w system opieki onkologicznej

– Naszym celem jest, aby każdy pacjent niezależnie od miejsca zamieszkania miał taki sam dostęp do terapii onkologicznej. Dlatego przeznaczyliśmy 280 mln zł na zakup sprzętu do diagnostyki i leczenia nowotworów - powiedział wiceszef resortu.

W tej kwocie mieszczą się m.in. 19 akceleratorów i 10 aparatów HDR do zakładów radioterapii, systemy planowania radioterapii dla 5 podmiotów, 75 mammografów cyfrowych, sprzęt do rehabilitacji onkologicznej dla 19 podmiotów.

W 2021 r. wdrożono nowy model organizacyjny opieki tzw. Cancer unit dla raka jelita grubego - wyspecjalizowane ośrodki, które mają zapewnić pacjentom z nowotworem jelita grubego kompleksową opiekę i wypracować indywidualny proces leczenia.

CZYTAJ TEŻ: Colorectal Cancer Unit to nowa jakość w leczeniu raka jelita grubego

W 2021 r. opublikowano standardy akredytacyjne w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania jednostek diagnostyki patomorfologicznej.

Prowadzono też prace nad utworzeniem rejestru onkohematologicznego (PROH).

Ustawa o Krajowej Sieci Onkologicznej od 1 stycznia 2023 r.

W 2021 r. w czterech województwach: dolnośląskim, świętokrzyskim, podlaskim i pomorskim, kontynuowano także pilotaż Krajowej Sieci Onkologicznej. Opracowano założenia ustawy o KSO. Zgodnie z planem, od 1 stycznia 2023 r. sieć ma objąć cały kraj.

– Do 16 sierpnia Komitet sterujący ma przedstawić ministrowi zdrowia wnioski z raportu [dotyczące pilotażu KSO - przyp. red.], natomiast my na bieżąco, pracując z Komitetem Sterującym, już te wnioski widzimy. One są już częściowo zawarte w uzasadnieniu do ustawy [o KSO - przyp. red.], która ma wejść 1 stycznia 2023 r. Nie ma niebezpieczeństwa, że pilotaż nie będzie miał odzwierciedlenia w ustawie, która wejdzie w życie od przyszłego roku - zapewnił Waldemar Kraska.

CZYTAJ TEŻ: Kraska: ustawa o krajowej sieci onkologicznej od 1 stycznia 2023 roku

– Cały czas rozszerzamy także wykaz leków refundowanych - podsumował Waldemar Kraska.

Kluczowy Fundusz Medyczny

– Jest dużo małych kroków, które zostały wykonane. Brakuje nam flagowych projektów. Jednym z nich jest Narodowy Portal Onkologiczny, który jest realizowany zgodnie z planem - powiedział prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, zastępca dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych.

Drugą ważna kwestią są wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne.

– Zapadła decyzja, że większość wytycznych będzie realizowanych w ramach współpracy z NCCN - organizacji skupiającej wiodące ośrodki leczące nowotwory w Stanach Zjednoczonych. Dzięki temu po wakacjach wiele wytycznych będzie zrealizowanych - powiedział prof. Piotr Rutkowski.

CZYTAJ TEŻ: Amerykańskie wytyczne pomogą nam skuteczniej leczyć chorych na nowotwory

Ekspert zwrócił uwagę, że bardzo ważny jest bezpośredni kontakt miedzy obywatelami a medykami jeśli chodzi o programy profilaktyki, “bo rzeczywiście w Polsce udział w programach skriningowych był ograniczony”. Zapewnić to ma Internetowe Konto Pacjenta.

Prof. Piotr Rutkowski przypomniał, że przez pół roku nie funkcjonował program profilaktyki w kierunku raka jelita grubego, ale już jest dostępny i będzie zmodyfikowany o kryteria jakościowe. Z kolei test FIT będzie realizowany równolegle.

Waldemar Kraska zwrócił uwagę na kwestię laboratoriów, które będą wykonywać test FIT.

– W tej chwili jest to jeden ośrodek. Będziemy starali się rozszerzać sieć tych laboratoriów - zapewnił.

Prof. Piotr Rutkowski zwrócił również uwagę, że na drodze do wprowadzenia bezpłatnych, nieobligatoryjnych szczepień przeciw HPV w Polsce stoją przeszkody prawne. Problemem jest brak ustawy, dzięki której będzie można finansować szczepienia, które nie są obowiązkowe. Rozwiązaniem tych problemów może być ustawa o Funduszu Medycznym.

– Dzięki miej będziemy mogli zaoferować dwóm rocznikom dziewczynek szczepienia przeciw HPV - powiedział prezes PTO.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Premier Morawiecki: chcemy, by Polska była wśród krajów najlepiej leczących raka piersi

Polska onkologia: pozytywne zmiany w refundacji, bolączką cały czas jest profilaktyka