Pierwsze półrocze tego roku przyniosło w obszarze reumatologii poprawę wyceny części procedur: zarówno w zakresie lecznictwa szpitalnego, jak i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Chodzi przede wszystkim o świadczenia z zakresu diagnostyki chorób tkanki łącznej oraz spondyloartropatii. W tej kwestii postulaty środowiska zostały przez Ministerstwo Zdrowia wysłuchane. Dotychczas z powodu zbyt niskich wycen, a jednocześnie wysokich kosztów niezbędnych procedur diagnostyczno-terapeutycznych oddziały reumatologiczne nierzadko przynosiły straty. Obecne zmiany ułatwią kwalifikację pacjentów do programów lekowych.

Nadzieje związane z pilotażem programu KOWZS

Środowisko nadal czeka na start pilotażu nowego modelu Kompleksowej Opieki nad Pacjentem z Wczesnym Zapaleniem Stawów (KOWZS). Do realizacji programu wytypowano 15 ośrodków. Zgodnie z jego założeniami, pacjenci, u których postawiono wstępne rozpoznanie wczesnego zapalenia stawów, zostaną objęci diagnostyką i leczeniem w ramach przyspieszonej ścieżki w wytypowanych ośrodkach specjalistycznych. Jednocześnie dane zbierane podczas pilotażu będą następnie wykorzystywane przy tworzeniu pierwszego polskiego aktywnego rejestru chorych z wczesnymi postaciami chorób reumatycznych.

Program stworzy też możliwość przesunięcia realizacji pewnych procedur z lecznictwa szpitalnego do AOS. Mam nadzieję, że przekierowanie części pacjentów do AOS pozwoli skrócić czas oczekiwania na przyjęcie na oddział reumatologiczny. Kryteria kwalifikacji do KOWZS dla ośrodków zostały sformułowane na tyle przyjaźnie, że placówki będą mogły dosyć szeroko zaangażować się w jego realizację.

Nadal trwają dyskusje nad warunkiem dotyczącym realizacji przez ośrodki zakwalifikowane do KOWZS świadczeń z zakresu rehabilitacji. Należy mieć bowiem świadomość, że procedury te zwykle nie są finansowo opłacalne, a w efekcie niewiele szpitali je wykonuje. Ministerstwo Zdrowia i prof. Brygida Kwiatkowska, konsultant krajowa w dziedzinie reumatologii, dopuszczają jednak w tej kwestii pewną elastyczność.

Nowe leki w reumatologii objęte refundacją

Pierwsze miesiące roku przyniosły również pozytywne zmiany w zakresie dostępu pacjentów do nowoczesnego, refundowanego leczenia. Tuż po półmetku, bo od 1 lipca refundacją zostały objęte leki o znanych już w praktyce mechanizmach działania, ale też nowe, takie jak inhibitory interleukiny 23 (wykorzystywane w terapii łuszczycowego zapalenia stawów) oraz inhibitory interleukiny 17, stosowane w leczeniu nieradiologicznej postaci spondyloartropatii. Znacząco poszerzy to wachlarz opcji terapeutycznych dla tych chorych.

Co więcej, lipcowa lista refundacyjna przyniosła także pozytywne zmiany w zakresie leczenia zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (zzsk). Od 1 lipca pojawi się bowiem możliwość leczenia z wykorzystaniem selektywnych inhibitorów kinazy janusowej JAK1 i 3.

W oczekiwaniu na możliwość pozaszpitalnego
stosowania biosymilarów u pacjentów z chorobami reumatologicznymi

Mam nadzieję, że w kolejnych miesiącach 2023 r. sfinalizuje się dyskusja o umożliwieniu leczenia pacjentów z chorobami reumatycznymi z wykorzystaniem biosymilarów poza środowiskiem szpitalnym. Warto przypomnieć, że już siedem lat temu ówczesny prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zasygnalizował taką potrzebę.

Biosymilary to leki o mechanizmach działania wzorowanych na lekach oryginalnych, ale istotnie tańsze, co umożliwia znaczące obniżenie kosztów terapii pacjentów np. z reumatoidalnym zapaleniem stawów (rzs) czy zzsk. Są to preparaty sprawdzone i bezpieczne, mogłyby być z powodzeniem wykorzystywane w lecznictwie otwartym. Pozytywną opinię w tej kwestii wydała już Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Odciążyłoby to istotnie ośrodki prowadzące programy leczenia biologicznego. Poprawiłoby również sytuację pacjentów, ponieważ mogliby oni otrzymać potrzebne leczenie w miejscu zamieszkania lub jego pobliżu. Warto sobie uświadomić, że są województwa, gdzie funkcjonuje jeden lub kilka ośrodków oferujących leczenie biologiczne. To jedna z przyczyn tego, że lekami biologicznymi jest w Polsce leczonych tylko ok. 2 proc. pacjentów z chorobami reumatycznymi. Szczegóły tego rozwiązania powinny jeszcze zostać przedyskutowane, należałoby gruntownie rozważyć, jak zorganizować współpracę pomiędzy poradniami i ośrodkami prowadzącymi leczenie biologiczne.

W mojej ocenie, w przyszłości warto byłoby w ogóle zastanowić się, czy leczenie pacjentów z chorobami reumatycznymi nie powinno odbywać się poza programami lekowymi, tak jak jest to w innych państwach europejskich. Z całą pewnością poprawy wymaga też sama organizacja i finansowanie procedur związanych z prowadzeniem przez ośrodki programów lekowych.

Uznanie dla aktywności Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego

Polskie Towarzystwo Reumatologiczne (PTR) wspólnie z prof. Brygidą Kwiatkowską, konsultantem krajowym w dziedzinie reumatologii, stale podejmuje liczne działania, by sfinalizować najpilniejsze postulaty klinicystów i pacjentów. PTR jest aktywnym członkiem Europejskiej Ligi Przeciwreumatycznej (EULAR), a co więcej — w 2023 r. we władzach EULAR znaleźli się reprezentanci polskiego środowiska: prof. Przemysław Kotyla i prof. Matylda Sierakowska. W czerwcu, podczas kongresu EULAR w Mediolanie, do grona zaproszonych wykładowców dołączył prof. Mariusz Korkosz, co było wielkim wyróżnieniem.

Od 2023 r. „Rheumatology Forum”, oficjalne czasopismo PTR, jest wydawane pod auspicjami Central European Congress of Rheumatology (CECR). Na ostatniej liście czasopism Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z lipca 2023 r. „Rheumatology Forum” uzyskało 100 punktów. Mimo że czasopismo wydawane jest dopiero od ośmiu lat, zdążyło już zbudować sobie silną pozycję.

PRZECZTAJ TAKŻE: Prof. Samborski: wdrożenie modelu KOWZS poprawi dostępność do świadczeń