Prof. Piotr Rutkowski: dokonał się jakościowy skok w leczeniu chorych na nowotwory

Więcej zgłoszeń na specjalizacje onkologiczne

Zgodnie z planem, zmieniono standardy kształcenia na kierunku lekarskim i lekarsko-dentystycznym, aby zwiększyć zakres wiedzy i umiejętności studentów z dziedziny onkologii. Tematyka ta została ujęta w szkoleniu przeddyplomowym. Zwiększono także pulę pytań z zakresu onkologii na Lekarskim Egzaminie Końcowym i Lekarsko-Dentystycznym Egzaminie Końcowym.

Rozpoczęto również kampanię informacyjną i promocyjną „Onkologia – włącz medyczną pasję!”, która ma zachęcić przyszłych medyków do wyboru specjalizacji onkologicznych jako ścieżki rozwoju zawodowego. W związku z tym temat ten zaczyna wybrzmiewać wśród studentów medycyny i młodych lekarzy. Widziałem wyniki tegorocznego jesiennego naboru na rezydentury i już teraz zgłaszalność na specjalizacje onkologiczne była większa niż w zeszłych latach. Mam nadzieję, że dzięki podjętym działaniom liczba osób, które wybiorą specjalizacje onkologiczne, w przyszłości będzie jeszcze większa.

Rekordowa liczba nowych terapii w refundacji

Mijający rok jest rekordowy pod względem liczby zrefundowanych innowacyjnych terapii w onkologii, dzięki czemu nastąpił skok jakościowy w leczeniu chorych na nowotwory. Zyskali oni dostęp do łącznie ok. 40 nowoczesnych cząsteczek. W poprzednich latach liczba ta wynosiła ok. 20 rocznie. Największe zmiany dotyczą pacjentów z nowotworami urologicznymi. W 2022 r. na liście refundacyjnej znalazł się nowy program lekowy dedykowany chorym na zaawansowanego raka pęcherza moczowego. Wprowadzono także modyfikacje w programie lekowym dla chorych na raka nerkowokomórkowego. Na zmianach w refundacji zyskali również pacjenci z rakiem płuca, rakiem piersi czy rakiem jelita grubego. Z kolei pacjenci hematoonkologiczni uzyskali dostęp do terapii CAR-T. Poza tym powstało konsorcjum naukowo-badawcze, którego zadaniem jest opracowanie polskiej terapii CAR-T.

W 2022 r. na świecie pojawiły się nowe cząsteczki, które w Polsce nie są jeszcze refundowane, a dzięki którym następuje pewien przełom w onkologii. Pozwalają one na „przesunięcie” terapii w niektórych nowotworach do leczenia okołooperacyjnego czy nawet przedoperacyjnego. Przykładem jest miejscowo zaawansowany rak odbytnicy z zaburzeniami w genach odpowiedzialnych za naprawę DNA (dMMR), w przypadku którego zastosowano tylko neoadjuwantową immunoterapię. Efekty takiego postępowania przedstawiono podczas tegorocznego kongresu ESMO. Prawie wszyscy chorzy odpowiedzieli na terapię, a u dużej część z nich doszło do całkowitej remisji patomorfologicznej.

Podobne efekty zaczynamy obserwować także w przypadku czerniaka. Obecnie prowadzimy badania kliniczne, które polegają na leczeniu przedoperacyjnym chorych na czerniaki z klinicznymi przerzutami do węzłów chłonnych. Wyniki tych badań są bardzo zachęcające w kontekście trwałości odpowiedzi na leczenie i głębokości odpowiedzi patomorfologicznej na immunoterapię. „Przesunięcie” immunoterapii przed operację może więc istotnie zmieniać przebieg choroby.

Rok 2022 to również czas powstawania wielu onkologicznych centrów wsparcia badań klinicznych w Polsce. Sukcesem są udane konkursy na niekomercyjne badania kliniczne w onkologii.

Postępy w profilaktyce pierwotnej i wtórnej

W 2022 r. w dalszym ciągu była realizowana kampania „Planuję długie życie”, które celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat nowotworów. Obecnie są przygotowywane zmiany w Kodeksie pracy, które umożliwią lekarzom medycyny pracy kierowanie pacjentów na onkologiczne programy badań przesiewowych.

Mijający rok upłynął także na przygotowywaniu założeń legislacyjnych dotyczących szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). W 2022 r. pojawiły się pierwsze refundacje w ramach Funduszu Medycznego i mam nadzieję, że część szczepień przeciwko HPV również będzie refundowana z tego funduszu już w 2023 r.

Ponadto przeniesiono program badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego do Narodowego Funduszu Zdrowia. Obecnie ok. 100 placówek podpisało kontrakty z NFZ i przesiewowa kolonoskopia jest dostępna w koszyku świadczeń gwarantowanych.

Inwestycje w system opieki onkologicznej

W 2022 r. trwały prace nad projektem ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej, której rozwiązania miały obowiązywać od 1 stycznia 2023 r., ale najprawdopodobniej wejdzie ona w życie z początkiem drugiego kwartału 2023 r.

W bieżącym roku kończono realizację projektu, którego celem jest wprowadzenie obowiązkowej akredytacji dla pracowni/zakładów patomorfologii wykonujących diagnostykę onkologiczną finansowaną ze środków publicznych. Bez sprawnie działającej patomorfologii, która jest rozsądnie wyceniana jako osobna procedura, nie widzę możliwości wprowadzenia Krajowej Sieci Onkologicznej.

Ponadto pracowano nad przygotowaniem wytycznych postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w onkologii, które obecnie albo są w ocenie AOTMiT, albo zostały przekazane do Ministerstwa Zdrowia. Część z tych wytycznych powstała we współpracy z The National Comprehensive Cancer Network (NCCN) - organizacji skupiającej wiodące ośrodki leczące chorych na nowotwory w Stanach Zjednoczonych. Pozwoli to na podniesienie jakości opieki onkologicznej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Prof. Piotr Rutkowski o priorytetach w polskiej onkologii. “Największy nacisk kładziemy na profilaktykę"