Prof. Giannopoulos: ambulatoryjne leczenie pacjentów hematologicznych odciąży szpitale

W 2023 r. nastąpił istotny postęp w dostępie do nowoczesnych terapii w hematologii - w zasadzie na każdej liście refundacyjnej znalazła się nowa cząsteczka w tym obszarze medycyny. Warto przy tym zauważyć, że Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie odchodzi od koncepcji pojedynczych refundacji na rzecz kompleksowego podejścia do leczenia chorych, a więc wprowadzania na listę refundacyjną co najmniej kilku nowych cząsteczek, czego przykładem były rozpoczęte w 2022 roku zmiany w programie lekowym B.114 „Leczenie chorych na ostrą białaczkę szpikową”.

Ambulatoryjne leczenie pacjentów hematologicznych odciąży szpitale

W przypadku wielu nowotworów hematologicznych, czego doskonałym przykładem jest przewlekła białaczka limfocytowa, odchodzi się od klasycznej chemioterapii, a nawet od immunochemioterapii na korzyść leczenia celowanego - tzw. inhibitorów drobnocząsteczkowych, stosowanych w monoterapii lub w połączeniu z przeciwciałem monoklonalnym. Postęp, jaki dokonuje się w leczeniu nowotworów hematologicznych, pociąga za sobą zmiany systemowe, organizacyjne, zwłaszcza w opiece ambulatoryjnej. Obecnie np. u chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową stosuje się lek doustny — samodzielnie albo w połączeniu z przeciwciałem monoklonalnym. Można więc prowadzić tych pacjentów w trybie półambulatoryjnym. W ich przypadku hospitalizacja jest wymagana tylko w wyjątkowych sytuacjach. Dzięki możliwości leczenia w trybie ambulatoryjnym lub półambulatoryjnym ogranicza się ryzyko infekcji u pacjenta, a także zwiększa dostępność do leczenia dla pacjentów, którzy wymagają hospitalizacji. Wydaje się, że dzięki możliwości korzystania z nowoczesnego leczenia, pacjenci z chorobami, które są obecnie głównymi przyczynami hospitalizacji w hematologii, czyli m.in. chłoniaki czy szpiczak plazmocytowy, będą coraz rzadziej wymagali pobytu w szpitalu. To bardzo dobra wiadomość, ponieważ z „Map potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026” wynika, że oddziały hematologiczne w Polsce są przeciążone. Jednym z rozwiązań tego problemu jest budowa nowych oddziałów, a drugim - może ważniejszym - jest właśnie wsparcie opieki ambulatoryjnej. Jednak należy przy tym usprawnić diagnostykę ambulatoryjną - procedury diagnostyczne, również te zaawansowane, mogą być wykonywane w trybie ambulatoryjnym, ale w tym celu potrzebne są odpowiednie narzędzia rozliczeniowe. Ważne również, aby w poradniach ambulatoryjnych był dostęp do programów lekowych.

Integracja z Europejskim Towarzystwem Hematologów

We wrześniu 2023 r. w ramach XXXI Zjazdu Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów (PTHiT) odbyło się walne zebranie, podczas którego miałem zaszczyt zostać wybranym na nowego prezesa Towarzystwa. Moim celem jest intensyfikacja współpracy PTHiT z Europejskim Towarzystwem Hematologów (EHA).

Jednak największym wyzwaniem są braki kadrowe w hematologii. Podejmujemy działania mające na celu zachęcenie młodych lekarzy do wyboru specjalizacji z tej dziedziny medycyny. Hematologia jest postrzegana jako trudna specjalizacja, w przypadku której możliwości pracy ograniczają się tylko do szpitali. Jednak dzięki wspominanym zmianom te możliwości znacznie się poszerzają. Sądzę, że młodych medyków do wyboru specjalizacji z hematologii może skłonić także możliwość rozwoju naukowego dzięki badaniom klinicznym - zarówno komercyjnym, jak i niekomercyjnym. Należy zaznaczyć, że przypadku tych ostatnich Agencja Badań Medycznych bardzo dynamicznie wspiera polską hematologię.

Badania kliniczne w hematologii

Warto przy okazji wspomnieć o jednym z pierwszych badań niekomercyjnych Polskiego Konsorcjum Szpiczakowego, które ma szansę zmienić międzynarodowe standardy leczenia szpiczaka, a pacjentom wydłużyć życie. Badanie ATLAS - bo o nim mowa – które jest prowadzone we współpracy z prof. Andrzejem Jakubowiakiem z Uniwersytetu w Chicago, zostało w 2022 r. zakwalifikowane do ustnej prezentacji podczas konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO), a także do serii konferencji po kongresie ASCO — „The Best of ASCO”. W 2023 r. na łamach „The Lancet Oncology” zostały opublikowane wyniki badania III fazy. Warto zaznaczyć, że to inicjatywa polskich badaczy - 90 proc. autorów publikacji to nasi rodzimi naukowcy, a 90 proc. pacjentów biorących udział w badaniu pochodzi z Polski.