Poprawa bezpieczeństwa pracy w szpitalach jest często możliwa bez wielkich nakładów

Kontrole przeprowadzone przez Państwową Inspekcję Pracy w latach 2001-2002 w 37 szpitalach wojewódzkich i 51 powiatowych w całym kraju ujawniły smutną prawdę. Zagrzybione ściany, ubytki w posadzkach, na których łatwo się potknąć, wysoki wskaźnik wypadkowości i zachorowalności na choroby zawodowe, nieprzestrzeganie zasad ochrony radiologicznej, nieświadomość pracowników mających kontakt ze szkodliwymi i niebezpiecznymi substancjami chemicznymi, nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami medycznymi to tylko niektóre z długiej listy zarzutów stawianych skontrolowanym jednostkom przez PIP.
Niedbalstwo i niewiedza
Wśród przyczyn naruszeń prawa inspektorzy wskazywali przede wszystkim złą sytuację finansową szpitali oraz ich zaplecze techniczne (wiele placówek funkcjonuje w starych, wyeksploatowanych budynkach). Podczas realizacji wniosków pokontrolnych wyszło jednak na jaw, że dużo zaniedbań wynika ze zwykłego niedbalstwa, niewiedzy i złej organizacji pracy.
Inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy stwierdzili, że nieprawidłowości są skutkiem nierespektowania przez pracodawców m.in. obowiązku dokonywania oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy. W konsekwencji pracodawcy w ochronie zdrowia nie mają wiedzy o ewentualnym zagrożeniu wypadkowym, oddziaływaniu czynników szkodliwych dla zdrowia - jak więc mogą je likwidować. A za rok, gdy Polska wejdzie do Unii Europejskiej, szpitale staną przed koniecznością dostosowania się do standardów unijnych.
Duńczycy pomagają
Dlatego PIP we współpracy z Krajowym Urzędem ds. rodowiska Pracy Danii realizowała od 2001 roku polsko-duński projekt ?Bezpieczeństwo pracy i ochrona zdrowia w szpitalach publicznych", finansowany ze środków rządu duńskiego. Głównym celem projektu stało się opracowanie dla szpitali dobrych praktyk BHP. Wypracowaniem wzorcowych rozwiązań zajęła się polsko-duńska grupa robocza. Przedstawiciele strony polskiej mieli okazję zapoznać się z dobrymi praktykami w dwóch duńskich szpitalach. Ze strony polskiej do realizacji wspólnego projektu został wytypowany szpital ZOZ - Poznań Nowe Miasto, który w 2001 roku wygrał konkurs na bezpiecznego pracodawcę w ochronie zdrowia.
W poznańskim szpitalu są takie nowatorskie rozwiązania, jak np. stacja łóżek (proces ich mycia i dezynfekowania jest sterowany przez program komputerowy) czy dostawy posiłków dla chorych do łóżek w tacach termoizolacyjnych. Kładzie się tam szczególny nacisk na warunki pracy pracowników: ergonomię, warunki psychofizyczne. Placówka została oddana do użytku 3 lata temu, więc wiele poprawiono już na etapie jej projektowania. Zakład miał zatem łatwiejszą drogę do uzyskania bezpiecznych warunków pracy niż większość polskich szpitali, które funkcjonują w budynkach o zdecydowanie gorszym stanie technicznym. Jednak, jak twierdzi Wiesław Kalina, zastępca dyrektora ds. ekonomiczno-eksploatacyjnych szpitala, tajemnica sukcesu tkwi w ciągłym monitoringu i działaniach organizacyjnych, które nie wymagają środków finansowych.
Krytyczna ocena stanowiska pracy
Jednym z pierwszych organizacyjnych kroków, które zrobiono w szpitalu, była ocena ryzyka stanowisk pracy. Powołany został zespół, który oszacował ryzyko zawodowe w skali pięciostopniowej na 58 stanowiskach pracy. ?To jest bardzo ważna rzecz, przez wiele szpitali niedoceniana: świadomość pracownika, w jakich warunkach pracuje. Pracownik, który ma taką wiedzę, zupełnie inaczej się zachowuje po przedstawieniu mu ryzyka związanego z jego stanowiskiem pracy. Sam zaczyna bardziej dbać o swoje warunki pracy" - mówi Wiesław Kalina.
Na bazie rozwiązań przyjętych w poznańskim szpitalu oraz doświadczeń duńskich grupa robocza opracowała wskazówki, jak poprawić warunki pracy w szpitalach. Dobre praktyki zaprezentowano podczas konferencji dla dyrektorów szpitali, która we wrześniu br. odbyła się w Poznaniu.
Przygotowano też dwie broszury. Pierwsza z nich, pod tytułem ?Blok operacyjny" opisuje, jak należy wzorcowo zorganizować oddział zabiegowy szpitala pod względem architektury, organizacji, techniki i wymaganych zabezpieczeń. Broszura pt. ?Szpitale" omawia takie zagadnienia, jak: sterylizacja, zakażenia wewnątrzszpitalne, środki ochrony indywidualnej, postępowanie z odpadami medycznymi. Publikacje sfinansowała strona duńska, a Państwowa Inspekcja Pracy roześle je w najbliższym czasie do wszystkich publicznych i niepublicznych placówek ochrony zdrowia w Polsce.