Polska profilaktyczna?

Wyniki sondaży nie zachwycają jednak w odniesieniu do aktywności lekarzy rodzinnych. Okazuje się bowiem, że pomimo ich 75 proc. dorosłych Polaków bywa u swojego lekarza pierwszego kontaktu przynajmniej raz do roku, sporadycznie badany jest pod kątem wczesnego wykrywania nowotworów- według sondażu tylko w przypadku 8 proc. wizyt w rozmowach z lekarzami rodzinnymi pojawia się temat profilaktyki onkologicznej.

"Trzech na czterech Polaków jest u lekarza POZ przynajmniej raz w roku. Taka wizyta, to okazja do przeprowadzenia badania kontrolnego, przypomnienia o badaniach profilaktycznych i rozmowy na temat zapobiegania chorobom nowotworowym w rodzinie" – przekonuje Mirosław Stachowicz, prezes Fundacji Onkologia 2025. "Jeśli w niespełna 10 proc. przypadków ten temat pojawia się w rozmowie, a lekarze sporadycznie wykonują badania, które są proste, bezkosztowe i nie wymagają zaawansowanej technologii, to mówimy o straconej szansie na poprawienie profilaktyki i wczesnej wykrywalności raka w Polsce."

Według sondaży badanie piersi w gabinecie lekarza poz zaproponowano zaledwie co dziesiątej pacjentce, natomiast badanie prostaty 'per rectum' tylko 5 proc. mężczyzn po 50 roku życia.

Lekarze poz istotnym elementem prewencji

Komentując wyniki sondażu prof. Sergiusz Nawrockim, onkolog, kierownik Katedry Onkologii i Kliniki Radioterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, podkreślił, że nadal zbyt niskie zaangażowanie lekarzy poz w działania prewencyjne.

"Bardzo rzadko inicjują rozmowę na temat zapobiegania chorobom nowotworowym. Sporadycznie również wykonują badanie piersi lub badania per rectum. To są proste, ale niezwykle wartościowe badania. Powinno się je wykonywać standardowo przy okazji badania u pacjentów w określonych grupach wiekowych, którzy nie zgłaszają żadnych objawów i nie podejrzewa się u nich choroby nowotworowej. Jeśli lekarz bada dopiero wówczas, gdy pacjent  zgłasza niepokojące objawy – będą one już często sygnałem zaawansowanej choroby"- ocenia onkolog.  Jego zdaniem regularne badanie piersi u kobiet powyżej 35. roku życia i per rectum u kobiet i mężczyzn powyżej 45. roku życia powinno być standardem w gabinetach lekarzy rodzinnych.

"Dość optymistycznie wypadają natomiast odpowiedzi w obszarze badań profilaktycznych – szczególnie cytologii i mammografii, co wskazuje na rosnącą świadomość społeczeństwa w tym obszarze. Duży odsetek kobiet wykonuje cytologię prywatnie, na własną rękę, przez co nie pojawiają się w statystykach odpowiedzi na publicznie organizowane programy badań przesiewowych. Być może należałoby pomyśleć, jak uwzględnić je w statystykach oficjalnych. Dobrą wiadomością jest również, że tak dużo kobiet w wieku 50-59 lat poddaje się mammografii"- komentuje profesor.

 

Polacy i profilaktyka w liczbach. Jak często wykonujemy cytologię, mammografię, kolonoskopię?

- 69 proc. kobiet w wieku 25-59 lat wykonało cytologię w ostatnich 3 latach, 87proc. z nich zrobiło to badanie choć raz w życiu (aż jedna czwarta badań wykonywana była prywatnie);

- 49 proc. kobiet w wieku 40-59 lat robiło mammografię w ostatnich 3 latach; przy czym w grupie wiekowej 50-59 lat, aż 84 proc. kobiet zadeklarowało, że poddało się temu badaniu choć raz w życiu;

- kolonoskopii choć raz w życiu poddała się jedna czwarta ankietowanych w wieku 55-65 lat (jak się jednak okazało badanie to rzadko było realizowane jest w ramach profilaktyki - zaledwie 17proc.- najczęściej pacjenci byli kierowani na kolonoskopię, gdy już dostrzegli niepokojące objawy będące wskazaniem do jej wykonania);

- w większości przypadków ankietowani wykonywali badanie na zlecenie specjalisty (cytologia, kolonoskopia), w odpowiedzi na zaproszenie na badanie przesiewowe (mammografia) lub z własnej inicjatywy.