Obowiązek wystawienia karty zgonu

Podstawowa zasada w przypadku stwierdzania zgonu jest następująca: zgon i jego przyczyna powinny być ustalone przez lekarza leczącego chorego w ostatniej chorobie. Jeżeli nie ma możności dopełnienia tej zasady, stwierdzenie zgonu i jego przyczyny powinno nastąpić w drodze oględzin dokonywanych przez innego lekarza, a w razie jego braku - przez osobę powołaną przez właściwego starostę. Zgon i jego przyczynę stwierdza się w karcie zgonu.

Ważne, kto leczy

Odnosząc się do zasady podstawowej, warto podkreślić, że obowiązek stwierdzenia zgonu nie został przypisany lekarzom poz, lecz temu lekarzowi, który leczył zmarłego w ostatniej chorobie. Chodzi o lekarza, który jako ostatni w okresie 30 dni przed dniem zgonu udzielał choremu świadczeń zdrowotnych. Może więc to być zarówno lekarz szpitala, w którym osoba zmarła była ostatnio hospitalizowana, jak i lekarz specjalista. Nie jest nim natomiast lekarz pogotowia ratunkowego, który z tym zmarłym nie miał wcześniej do czynienia.

Od zasady podstawowej istnieje jedno odstępstwo: jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo, to kartę zgonu wystawia lekarz, który na zlecenie sądu lub prokuratora dokonał oględzin bądź sekcji zwłok.

Wezwanie właściwego lekarza

Dopiero gdy nie ma możliwości dopełnienia zasady podstawowej, kartę zgonu może wystawić inny lekarz. Przez brak możliwości rozumie się następujące sytuacje:

1) nie ma takiego lekarza, który ostatnio leczył chorego;
2) lekarz taki zamieszkuje w odległości większej niż 4 kilometry od miejsca, gdzie znajdują się zwłoki;
3) lekarz taki nie może z powodu choroby lub z innych uzasadnionych przyczyn dokonać oględzin zwłok w ciągu 12 godzin od chwili wezwania.

Przepisy nie precyzują, kto ma ustalać powyższe okoliczności i wzywać właściwego lekarza. Wydaje się, że są to osoby bądź instytucje zainteresowane uzyskaniem karty zgonu w celu pochowaniu zwłok. W każdym razie przepisy nie nakładają żadnych obowiązków w tym zakresie na ratowników medycznych. Jeżeli zmarłym jest osoba bezdomna lub nieubezpieczona, to z reguły będzie zachodził przypadek pierwszy.

Jeśli wyjazd nastąpi do miejsca, w okolicy którego nie zamieszkuje żaden lekarz, to wystąpi przypadek drugi. Jeżeli rodzina zmarłego wezwie lekarza, który go leczył, a ten odmówi przyjazdu z uzasadnionych przyczyn, to mamy do czynienia z przypadkiem trzecim. We wszystkich tych przypadkach kartę zgonu powinien wystawić lekarz, który stwierdził zgon będąc wezwany do nieszczęśliwego wypadku lub nagłego zachorowania. Jest nim lekarz pogotowia ratunkowego, o ile znajdzie się w składzie zespołu wyjazdowego.

Jeżeli w zespole wyjazdowym nie ma lekarza, to obowiązek stwierdzenia zgonu ciąży na lekarzu sprawującym opiekę nad rejonem, w którym znajdują się zwłoki. Tu pojawia się problem, ponieważ przepisy mówią o rejonizacji opieki zdrowotnej, która już nie funkcjonuje. Jednak z uwagi na to, iż rejonizacja została zastąpiona zapisami do wybranego lekarza poz, sądzę, że to przede wszystkim na nim ciąży obowiązek stwierdzania zgonów swoich pacjentów, co wynika chociażby z zasady podstawowej. Ponadto warto zauważyć, że każdy zakład opieki zdrowotnej określa w statucie swój obszar działania, czyli obszar, nad którym sprawuje opiekę zdrowotną. Jeżeli zmarły nie został zapisany do żadnego lekarza poz, to wydaje się, że stwierdzenia jego zgonu powinien dokonać lekarz tego zakładu opieki zdrowotnej, na obszarze działania którego znajdują się zwłoki. Nierzadko będzie to ten sam zakład, z którego wyruszył zespół ratunkowy.

Przypominam, że lekarz, na którym ciąży obowiązek wystawienia karty zgonu, powinien przed jej wystawieniem, ale w ciągu 12 godzin od wezwania: ustalić tożsamość zwłok i dokonać osobiście ich oględzin, przeprowadzić wywiad wśród osób z otoczenia zmarłego w celu ustalenia okoliczności zgonu, a także zapoznać się z dokumentami dotyczącymi stanu zdrowia zmarłego w okresie poprzedzającym zgon.


Podstawa prawna:
1) art. 11 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 23, poz. 295 ze zm.),
2) § 1-3 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 3 sierpnia 1961 r. w sprawie stwierdzania zgonu i jego przyczyn (Dz.U. nr 39, poz. 202),
3) art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.