Nowe wytyczne żywienia niemowląt (2007): wcześniejsze wprowadzenie glutenu do diety

W wyniku dyskusji zespół ekspertów przyjął następujące ustalenia:

Mleko modyfikowane
W myśl aktualnej (2006) dyrektywy Unii Europejskiej [4] zaleca się, aby u dzieci żywionych sztucznie stosować mleko początkowe do czasu wprowadzenia pokarmów uzupełniających (w praktyce przez całe pierwsze półrocze), a mleko następne dopiero w 2. półroczu życia.

Wprowadzenie glutenu
Wyniki badań obserwacyjnych dowodzą, że stopniowe wprowadzanie glutenu w czasie karmienia piersią jest prawdopodobnie związane ze zmniejszeniem ryzyka rozwoju choroby trzewnej [1, 2, 3, 4]. U dzieci karmionych sztucznie wydaje się, że optymalnym okresem wprowadzania glutenu jest 4-6 m.ż. [8].
W związku z powyższym zaleca się u niemowląt karmionych wyłącznie piersią stopniowe wprowadzanie glutenu, w małych ilościach, w 5-6 miesiącu życia. U niemowląt karmionych sztucznie zaleca się wprowadzanie glutenu nie wcześniej niż w 5. m.ż., a nie później pod koniec 6. m.ż.
Dla ostatecznego wyjaśnienia związku pomiędzy karmieniem piersią a chorobą trzewną konieczne jest przeprowadzenie badań interwencyjnych. Możliwa jest zmiana zaleceń po opublikowaniu wyników tych badań.

Eliminacja produktów potencjalnie alergizujących
W chwili obecnej nie ma wystarczających dowodów naukowych uzasadniających eliminację lub opóźnione wprowadzenie pokarmów potencjalnie alergizujących (np. ryb, jaja kurzego) u dzieci zdrowych [7,10,11].

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci zdrowych w pierwszym roku życia opracowane zostały przez zespół ekspertów powołany przez konsultanta krajowego ds. pediatrii.
Skład Zespołu:
1. doc. dr hab. n. med. Anna Dobrzańska - konsultant krajowy ds. pediatrii; Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka, Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka", Warszawa
2. prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szafarska - Katedra i Klinika Pediatrii, Alergologii i Gastroenterologii Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci
3. prof. dr hab. Hanna Kunachowicz - Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa,
4. prof. dr hab. n. med. Janusz Książyk - Klinika Pediatrii Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka", Warszawa
5. prof. dr hab. n. med. Witold Lukas - konsultant krajowy ds. medycyny rodzinnej,
6. prof. dr hab. n. med. Józef Ryżko - Klinika Gastroenterologii Hepatologii i Immunologii Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka", Warszawa
7. prof. dr hab. n. med. Jerzy Socha - Przewodniczący Komisji Żywienia Dzieci i Młodzieży Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka PAN, Klinika Gastroenterologii Hepatologii i Immunologii Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka", Warszawa
8. dr Anna Stolarczyk - Klinika Pediatrii Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka", Warszawa
9. prof. dr hab. n. med. Hanna Szajewska - członek Komitetu Żywienia ESPGHAN, II Katedra Pediatrii, Akademia Medyczna w Warszawie
10. prof. dr hab. n. med. Krystyna Wąsowska-Królikowska - prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Klinika Alergologii, Gastroenterologii i Żywienia Dzieci Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
11. dr Halina Weker - Instytut Matki i Dziecka, Warszawa Piśmiennictwo:
1. Akobeng AK, Ramanan AV, Buchan I, Heller RF. Effect of breast feeding on risk of coeliac disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Arch Dis Child 2006;91:39-43.
2. Bouguerra F.; Hajjem S.; Guilloud-Bataille M.; Khlat M.; Khaldi F.; Bennaceur B.
Breast feeding effect relative to the onset age of celiac disease. Archives de Pediatrie 1998;5:621-626
3. Carlsson A, Agardh D, Borulf S, Grodzinsky E, Axelsson I, Ivarsson SA. Prevalence of celiac disease: before and after a national change in feeding recommendations. Scand J Gastroenterol 2006;41:553-8.
4. Commission Directive 2006/141/EC of 22 December 2006 on infant formulae and follow-on formulae and amending Directive 1999/21/EC. 30.12.2006. Official Journal of the European Union L 401/1.
5. Ivarsson A, Hernell O, Stenlund H, Persson LA. Breast-feeding protects against celiac disease. Am J Clin Nutr 2002;75:914?921
6. Książyk J., Rudzka-Kańtoch Z., Weker H., Zalecenia żywieniowe dla niemowląt. Standardy Medyczne 2001, 7/8, s. 10-16.
7. Kull I, Bergstrom A, Lilja G, Pershagen G, Wickman M. Fish consumption during the first year of life and development of allergic diseases during childhood. Allergy. 2006 Aug;61:1009-15.
8. Norris JM, Barriga K, Hoffenberg EJ, Taki I, Miao D, Haas JE, Emery LM, Sokol RJ, Erlich HA, Eisenbarth GS, Rewers M. Risk of celiac disease autoimmunity and timing of gluten introduction in the diet of infants at increased risk of disease. JAMA 2005;293:2343-51.
9. Weile B, Cavell B, Nivenius K, Krasilnikoff PA. Striking differences in the incidence of childhood celiac disease between Denmark and Sweden: a plausible explanation. J Pediatr Gastroenterol Nutr 1995;21:64-8.
10. Zutavern A, von Mutius E, Harris J, Mills P, Moffatt S, White C, Cullinan P. The introduction of solids in relation to asthma and eczema. Arch Dis Child. 2004;89:303-8.
11. Zutavern A, Brokow I, Schaaf B, Bolte G, von Berg A, Diez U et al. Timing of solid food introduction in relation to atopic dermatitis and atopic sensitization: results from a prospective birth cohort study. Pediatrics 2006;117:401-11.