NFZ wziął na tapetę otyłość. Dane burzą krew: miliony chorych, miliardy na leczenie

Narodowy Fundusz Zdrowia przeanalizował dane epidemiologiczne oraz dane zgromadzone w Funduszu. Na tej podstawie powstał raport, który szczegółowo opisuje konsekwencje i koszty leczenia choroby otyłościowej z perspektywy publicznego płatnika.

"Epidemia“ otyłości w Polsce. Jest źle, a będzie jeszcze gorzej

Według raportu NFZ, Polska zanotowała wzrost średniego BMI z 25,5 kg/m² w 1996 r. do ponad 27,3 kg/m² w 2016 roku. Najgorsza sytuacja wśród analizowanych państw była w Stanach Zjednoczonych, gdzie BMI wzrosło z 27,1 kg/m² w 1996 r. do 29,1 kg/m² dwie dekady później.

Wskaźnik BMI (ang. body mass index) dla prawidłowej masy ciała wynosi od 18,5 do 24,99 kg/m².

W 2022 r. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Instytut Badawczy przeprowadził Badanie Stanu Zdrowia i Czynników Ryzyka. Te pokazały, że zbyt wysoką masę ciała (indeks BMI ≥ 25) miało 52,2 proc. Polaków w wieku 20 lat i więcej, a 13,6 proc. cierpiało na otyłość (BMI ≥ 30). Odsetek mężczyzn z nadwagą i otyłością wynosił odpowiednio 62,1 proc. oraz 15,7 proc. a w przypadku kobiet 42,6 proc. oraz 11,7 proc..

PRZECZYTAJ TAKŻE: Przespaliśmy profilaktykę. Pilnie musimy zacząć leczyć otyłość u dzieci

Prognozy wskazują, że w kraju, podobnie jak w większości państw, nadal będziemy notować wzrost liczby osób z otyłością. W 2035 r. w Polsce ponad 35 proc. dorosłych mężczyzn i ponad 25 proc. dorosłych kobiet będzie chorych na otyłość. Także otyłość wśród dzieci i młodzieży będzie się pogłębiać z roku na rok.

Eksperci są zgodni, że chociaż profilaktyka ma kluczowe znaczenie dla zatrzymania narastającej fali tego problemu, o tyle dziś można powiedzieć, że mleko się rozlało i pilnie potrzebujemy systemowych rozwiązań w opiece medycznej nad tą grupą pacjentów.

Prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej, odnosząc się do raportu NFZ wskazała, że dane skłaniają do refleksji, jak dużym kosztem systemowym jest zbyt późne leczenie otyłości lub jego całkowity brak. – Skupiamy się na leczeniu powikłań, zarówno metabolicznych, jak i układu ruchu, a to generuje gigantyczne koszty dla systemu ochrony zdrowia – podsumowała konsultant.

Ile kosztuje choroba otyłościowa

Lekarze i dietetycy ostrzegają przed lekceważeniem otyłości i nadwagi, w szczególności wśród dzieci i młodzieży. Podkreślają, że choroba otyłościowa jest powodem innych problemów ze zdrowiem, np. chorób układu krążenia (udar mózgu, nadciśnienie tętnicze), nowotworów (rak jelita grubego, piersi, gruczołu krokowego), kamicy żółciowej czy cukrzycy typu 2.

W 2023 roku refundowane leki stosowane w leczeniu cukrzycy lub refundowane paski do oznaczania poziomu glukozy we krwi zrealizowało 3,3 mln osób. Rocznie przybywa średnio 110 tys. takich pacjentów.

W 2023 wartość refundacji leczenia chorób będących głównymi konsekwencjami otyłości wynosiły 6,6 mld zł. Szacuje się, że konsekwencje choroby otyłościowej, takie jak: cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, zwyrodnienia kolan wymagające endoprotezoplastyki, bezdech senny i stłuszczenie wątroby kosztowały NFZ 3,8 mld zł.

Na co mogą liczyć chorzy na otyłość w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?

Leczenie choroby otyłościowej jest nie tylko wyzwaniem dla pacjentów, ale też dla systemu ochrony zdrowia i państwa. W Polsce od 2021 r. działa w Polsce pilotażowy program w zakresie kompleksowej opieki specjalistycznej nad świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-BAR. Operacje bariatryczne polegające na operacyjnym zmniejszeniu objętości żołądka są istotnym elementem leczenia zaawansowanej otyłości. Do 21 marca 2024 r. w programie wzięło udział 5,5 tys. pacjentów, którzy leczyli się w 19 ośrodkach.

Dodatkowo, operacje bariatryczne wykonywane są również poza KOS-BAR. W 2023 roku tego typu świadczenia otrzymało 6,5 tys. pacjentów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów. Prof. Wyleżoł: lecząc ją można uniknąć ok. 500 tys. zachorowań na raka