Funkcjonalna przewaga tego rozwiązania miała polegać na większej dostępności środków oraz uniezależnieniu finansowania od mechanizmów kształtowania składowych budżetu resortu zdrowia. Sięgnięcie do zasobów funduszu miało umożliwić sukcesywne poszerzanie Programu Szczepień Obowiązkowych o szczepienia przeciwko pneumokokom (dwoinka zapalenia płuc), meningokokom (dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych) oraz rakowi szyjki macicy (wirus brodawczaka ludzkiego).

Różna ocena zmiany zasad finansowania

Chociaż ustawa została podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę, rząd Prawa i Sprawiedliwości postanowił ją anulować. W tym celu przygotował projekt ustawy przywracającej dotychczasowe zasady. Jedynym uzasadnieniem powrotu do finansowania budżetowego, jakie zostało zapisane w projekcie, jest hasło przywrócenia zasady odpowiedzialności państwa za politykę zdrowotną. Nawiązuje ono do stanowiska Naczelnej Rady Lekarskiej, która zmianę zasad finansowania oceniła negatywnie, jako kolejny krok na drodze do zmniejszania tejże odpowiedzialności. Rada zaznaczyła, iż Narodowy Fundusz Zdrowia zostałby obarczony dodatkowym wydatkiem ponad 80 mln zł rocznie. Finansowanie szczepień obowiązkowych, a w przyszłości rozszerzanie ich katalogu, odbywałoby się kosztem innych świadczeń finansowanych ze środków funduszu.

Odmienną ocenę zmiany zasad finansowania wyraziła Najwyższa Izba Kontroli. W raporcie z kontroli systemu szczepień obowiązkowych Izba oceniła, że zmiana ta, choć kosztowna, byłaby korzystna. Dałaby bowiem możliwość poszerzenia i unowocześnienia Programu Szczepień Ochronnych. 

NIK zwrócił się do ministra zdrowia o uwzględnienie w planach na 2017 r. zakupu szczepionek przeciwko pneumokokom dla całej populacji dzieci, a także szczepionek wysoko skojarzonych (5 w 1) przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis i Haemophilus influenzae typu b. Z kontroli wynika bowiem, że około 60 proc. dzieci do 18. miesiąca życia jest szczepionych szczepionkami 5 w 1, by zmniejszyć liczbę wkłuć z 14 do 7. Szczepionki te finansują rodzice, rezygnując ze szczepionek ministerialnych, co stanowi znaczne odciążenie budżetu. Minister zdrowia zadeklarował, że obowiązkowe szczepienia przeciwko pneumokokom zostaną wprowadzone od 2017 r. dla całej populacji dzieci urodzonych po 31 grudnia 2016 r.

Zasób przeciwepidemiczny do szybkiego reagowania

Uchylając ustawę zmieniającą zasady finansowania, projekt przewiduje podtrzymanie podstawy prawnej dla zakupu szczepionek oraz innych środków przeciwepidemicznych do Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno--Przeciwepidemicznych. Zmienia jednak nazwę „rezerwa” na „zasób przeciwepidemiczny”, by uniknąć kolizji z przepisami o rezerwach strategicznych. Zasób przeciwepidemiczny ma mieć charakter podręcznej rezerwy ministra zdrowia dla celów szybkiego reagowania. Nie będzie on zastępował rezerw o charakterze strategicznym, które uruchamiane są w czasie klęsk żywiołowych. Skład i wielkość zasobu ma ustalać minister zdrowia, ale nie w drodze rozporządzenia. Chodzi o umożliwienie szybkiego reagowania bez konieczności przeprowadzania całej procedury legislacyjnej. Środki przeciwepidemiczne obejmą środki do dekontaminacji oraz środki ochrony osobistej, np. kombinezony. Zasadność ich zabezpieczenia potwierdzają ostatnie doświadczenia z wirusem Ebola.

Omawiany projekt przewiduje ponadto odstąpienie od nakładania dodatkowych wymogów kwalifikacyjnych na lekarzy i felczerów prowadzących szczepienia. Wymogi takie zostaną utrzymane tylko w odniesieniu do pielęgniarek, położnych i higienistek szkolnych. Wykaz zakażeń i chorób zakaźnych ma zostać poszerzony o kategorię chorób arbowirusowych (przenoszonych przez stawonogi). Konkretne jednostki chorobowe, podlegające zgłoszeniu, zostaną określone w rozporządzeniu. Projekt ustawy przeszedł etap konsultacji społecznych i wkrótce zostanie skierowany do Sejmu.

 

 

PODSTAWA PRAWNA

1. art. 18 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

2. ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (http://dziennikustaw.gov.pl/DU/2015/1365/1);

3. projekt z dnia 23 marca 2016 r. ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw oraz o uchyleniu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (http://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12283902/12345074/12345075/dokument214677.pdf);

4. projekt z dnia 11 lutego 2016 r. rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (http://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12282505/12338543/12338544/dokument209704.pdf)

5. stanowisko nr 48/15/P-VII Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

6. informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli systemu szczepień ochronnych dzieci (https://www.nik.gov.pl/plik/id,10407,vp,12736.pdf).