Nadmierne pocenie – jak sobie z nim radzić

Pocenie to jeden z mechanizmów, które składają się na system schładzania organizmu człowieka, czyli proces termoregulacji. Niezależnie od bodźców temperaturowych, u każdego z nas również silne bodźce emocjonalne, np. stres mogą spowodować nadmierne wydzielanie potu, widoczne w okolicy twarzy (czoła, wargi górnej) dołów pachowych, dłoni oraz podeszw.

Nadmierne pocenie, czyli nadpotliwość, to niewspółmierne do bodźca niefizjologicznie (nie wynikające z termoregulacji) intensywne wydzielanie potu przez gruczoły potowe. Dotyczy ono średnio 3 proc.  ogólnej populacji. Wyróżnia się nadpotliwość pierwotną, gdy przyczyna jest nieznana, oraz wtórną będącą skutkiem określonego zaburzenia.

Nadpotliwość pierwotna dotyczy obszarów ciała, gdzie występuje największe nagromadzenie gruczołów potowych: dłoni, podeszw, dołów pachowych, a także głowy. U 60-80 proc. osób występuje ona rodzinnie. „Nadpotliwość pierwotna jest spowodowana uwalnianiem hormonów kory nadnerczy i ujawnia się tylko podczas aktywności, np. w godzinach pracy. Chociaż jej dwa główne podtypy współwystępują ze sobą, najczęściej dominuje jedna z form: pachowa lub dłoniowo-podeszwowa” – wyjaśnia dr n. med. Monika Słowińska z Kliniki Dermatologii CSK MSW. – Większość pierwotnych form nadpotliwości rozwija się w dzieciństwie, jedynie postać pachowa ujawnia się w okresie dojrzewania.

Nadpotliwość wtórna jest wynikiem wielu chorób, np. endokrynologicznych, metabolicznych lub neurologicznych.

„Podstawowym zaleceniem w leczeniu nadpotliwości pierwotnej jest miejscowe stosowanie produktów zawierających sole aluminium. Mechanizm ich działania polega na zablokowaniu uwalniania potu z przewodów wyprowadzających gruczołów ekranowych. Sole aluminium mogą być stosowane zarówno w okolicy dołów pachowych jaki i dłoniowo-podeszwowej. Ważne, by były używane zgodnie z informacją producenta dołączoną do produktu, by zapobiec wystąpieniu podrażnienia. W obrębie podeszw zastosowanie ma również preparat złożony, zawierające wodorotlenek aluminium i urotropinę” – mówi dr Słowińska.

Do pozostałych metod leczenia nadpotliwości stosowanych przy nieskuteczności leczenia miejscowego zalicza się:

• jontoforezę – zabieg wymagający regularnego powtarzania co 5-7 dni, wymaga zakupu urządzenia, ma zastosowanie w okolicach dłoni i podeszw,
• iniekcje toksyny botulinowej, zabieg bardzo skuteczny, ale kosztowny i wymagający powtarzania co 3-6 miesięcy,
• leki doustne wykazujące wpływ na układ autonomiczny,
• zabieg chirurgiczny (endoskopowa symapatektomia piersiowa, zabieg stosowany głównie przy nadpotliwości dłoni),
• zabieg laserowy, tylko w zakresie dołów pachowych, jest to nowa procedura, która wymaga jeszcze dalszych badań. 

Należy pamiętać, iż z uwagi na role mechanizmu pocenia się, każda forma zaburzenia wydzielania potu (nadpotliwość/brak potliwości) jest nieprawidłowa i wymaga konsultacji dermatologicznej.