W ciągu ostatnich 5-10 lat odnotowujemy co roku w Austrii ponad 4100 nowych przypadków raka płuca, a około 3600 osób umiera z jego powodu. Oznacza to, że przeżywa około 500 pacjentów. Rak płuca jest bez wątpienia zabójcą numer jeden wśród chorób onkologicznych. Obecnie obserwujemy wzrost zapadalności na raka płuca wśród kobiet, gdyż coraz więcej pań pali papierosy. 

Niedrobnokomórkowy rak płuca jest najczęstszym nowotworem tego narządu. Jakie są w jego przypadku główne cele leczenia chorych?

Niedrobnokomórkowy rak płuca odpowiada za około 85 proc. przypadków wszystkich nowotworów płuca. Wyzwania, jakie stoją przed lekarzami, to jak najwcześniejsza diagnoza i właściwa kontrola objawów, szeroka dostępność do wszystkich zarejestrowanych leków, stosowanie terapii o jak najmniejszych działaniach niepożądanych i zapewnienie dobrej jakości życia pacjentów, a także przedłużenie ich przeżywalności. Sprostanie tym potrzebom staje się możliwe dzięki terapiom celowanym, wśród których najnowsze są leki immunomodelujące i antyangiogenne.

W przypadku zastosowania innowacyjnych terapii celowanych, jaki jest najdłuższy czas przeżycia chorych na raka płuca?

Bez leczenia czas przeżycia pacjentów wynosi 6 miesięcy. Przy stosowaniu tradycyjnych leków i chemioterapii to około 12 miesięcy. Dzięki innowacyjnym terapiom celowanym, w szczególności lekom immunomodulującym i antyangiogennym, u wybranych pacjentów można dwukrotnie, a nawet trzykrotnie wydłużyć czas przeżycia. 

Czy zatem uzasadnione jest stwierdzenie, że rak płuca staje się chorobą przewlekłą?

Tak. Na przykład mamy pacjentów, którzy rozpoczęli immunoterapię w pierwszej linii 2,5 roku temu i dzięki niej już tyle przeżyli. Przedtem czas przeżycia wynosił rok. Teraz pacjenci częściej żyją dłużej i mogą prowadzić zupełnie normalne życie.

W Polsce wciąż zbyt późno diagnozowany jest rak płuca, w wielu przypadkach pacjent nie może liczyć na refundację terapii celowanej. Jak to wygląda w Austrii?

Dziś możemy zaoferować pacjentowi o wiele skuteczniejszą terapię niż dziesięć lat temu, więc staramy się uzyskać diagnozę tak szybko jak to możliwe. Ponadto postawiliśmy sobie za cel zapewnienie pacjentowi właściwego leczenia w czasie jednego miesiąca od czasu jego pierwszej wizyty w klinice. Mamy też możliwość korzystania ze wszystkich zarejestrowanych leków. Dzięki temu Austria ma najlepsze wskaźniki przeżywalności w chorobach onkologicznych w Europie.

Jaka jest optymalna ścieżka diagnostyczna i terapeutyczna dla pacjenta?

Przede wszystkim potrzebny jest multidyscyplinarny zespół składający się z patologa, pulmonologa, onkologa. Bez udziału patologa nie mogę włączyć pacjenta do terapii, patolog nie może postawić diagnozy bez biopsji. Wszyscy potrzebujemy siebie nawzajem, pracujemy razem, a my, pulmonolodzy, postrzegamy siebie jako menedżerów poszczególnych przypadków chorobowych. Pacjent przychodzi do pulmonologa, który wykonuje bronchoskopię, patolog otrzymuje materiał i wspólnie decydujemy, jaka będzie ścieżka leczenia. Mamy tę przewagę, że w Austrii diagnostyka na podstawie biomarkerów jest finansowana przez towarzystwa ubezpieczeniowe, więc wszyscy pacjenci otrzymują pomoc. Dlatego możemy skutecznie działać i oferować leczenie bardzo szybko.

Innym problemem w Polsce jest ograniczony dostęp do innowacyjnych terapii (np. kryzotynib, dopiero niedawno uzyskał refundację). Jaki jest dostęp do innowacyjnych terapii w Austrii?

Jeżeli lek jest wprowadzony na rynek i przynosi wymierne korzyści, staje się dostępny dla pacjentów. W Austrii mamy bardzo dobry dostęp do innowacyjnych terapii w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Na przykład kryzotynib stosujemy już od 2011 roku, a pembrolizumab od ogłoszenia leku podczas kongresu ESMO (Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej).

Chociaż w Polsce opieramy się na tych samych badaniach klinicznych co w Austrii, to u nas zwykle mijają lata zanim produkt, który je przeszedł uzyska refundację. 

W Austrii możemy podawać pacjentowi przez 2 miesiące nowy lek, który jeszcze nie jest zarejestrowany i wówczas koszty takiego leczenia pokrywa firma produkująca daną substancję. Jeśli pacjent dobrze reaguje na dany lek i terapia jest skuteczna, po dwóch miesiącach jego koszty zaczyna pokrywać firma ubezpieczeniowa. Takie jest prawo w Austrii, bardzo korzystne dla pacjenta. 

Jakie są obecnie główne kierunki leczenia chorych na raka płuca?

Średnio 25 proc. chorych na raka płuca kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. Większą część pacjentów poddajemy chemio- i radioterapii. Duże możliwości daje także farmakoterapia. W ostatnich 2-3 latach nastąpił postęp w leczeniu dzięki immunoterapii i terapiom antyangiogennym. Immunoterapia daje bardzo obiecujące możliwości i wiążemy z nią duże nadzieje, jednak żadna z opcji terapeutycznych nie stanowi optymalnego rozwiązania dla wszystkich pacjentów, leczenie musi być dostosowane do jego indywidualnych potrzeb. U pacjentów z szybką progresją choroby, u których — właśnie z tego powodu — nie można zastosować immunoterapii, wprowadzamy leki antyangiogenne. Obecnie stosujemy nowy lek — nintedanib w połączeniu z chemioterapią i u chorych z szybką progresją choroby po niepowodzeniu terapii w pierwszej linii obserwujemy poprawę jakości życia oraz szanse na jego wydłużenie o kilka miesięcy. 

W jakim schemacie stosuje się to leczenie?

Stosujemy obecnie dwa leki antyangiogenne: nintedanib i ramucirumab. Nintedanib to lek doustny, charakteryzujący się mniejszą liczbą skutków ubocznych w porównaniu z ramucirumabem. Oba preparaty można łączyć z docetakselem, ale nintedanib wykazuje też znacznie lepsze rezultaty w zakresie ogólnej przeżywalności. Ten lek wprowadzamy w drugiej i trzeciej linii leczenia. Decyzja o tym, czy powinniśmy stosować immunoterapię czy terapię antyangiogenną opiera się na wskaźnikach wzrostu guza i progresji choroby, jak również na badaniach klinicznych biomarkerów.

Jakie są szanse na przyszłość dla chorych na raka płuca?

10 lat temu, kiedy zaczynałem praktykę w Berlinie, pacjenci onkologiczni otrzymywali tylko chemioterapię, a lekarze twierdzili, że chorzy z takim rozpoznaniem nie mają żadnych szans. Nie jesteśmy superbohaterami, ale możemy obecnie zaoferować pacjentom specjalistyczne terapie i lepiej kontrolować chorobę. Dlatego jest nadzieja na jeszcze lepsze wskaźniki przeżycia i lepszą jakość życia pacjentów w przyszłości.

 

O kim mowa

Dr Maximilian Johannes Hochmair,

absolwent Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu, specjalista pulmonolog, kierownik Oddziału Onkologii Układu Oddechowego w Otto-Wagner-Hospital w Wiedniu, delegat krajowy w Europejskim Towarzystwie Chorób Układu Oddechowego (European Respiratory Society), kierownik Grupy Roboczej ds. Onkologii Układu Oddechowego w Austriackim Towarzystwie Chorób Płuc, członek zespołu redakcyjnego „Memo Oncology”.

Wydarzenie

Konferencja naukowa „Best of WCLC” 

Zorganizowana przez Polską Grupę Raka Płuca konferencja odbyła się w 13-14 stycznia w Warszawie, w ślad za World Conference on Lung Cancer, która miała miejsce w grudniu 2016 r. w Wiedniu. Podczas warszawskiego spotkania zainaugurowano Forum Raka Płuca, które ma stanowić platformę współpracy środowiska medycznego i organizacji pacjenckich na rzecz poprawy losu osób chorych na ten nowotwór.