Łąkotka do wymiany

Implantacje łąkotek ludzkich (allogenicznych) są od kilku lat z powodzeniem stosowane w wielu ośrodkach ortopedycznych na świecie. W Polsce zabiegi przeszczepiania łąkotek nie są wykonywane rutynowo m.in. ze względu na wysoką cenę przygotowania przeszczepów sprowadzanych z zagranicy. Wykonywane w Klinice Chirurgii Endoskopowej w Żorach przeszczepy łąkotki są jednym z projektów wyróżnionych w konkursie „Pulsu Medycyny” na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia Złoty Skalpel 2011. „Zaprezentowane leczenie dotyczy choroby o może nie najbardziej dramatycznym przebiegu, ale opisana metoda jest rzeczywiście stosunkowo nowoczesna, a wyniki wydają się być obiecujące” – mówi prof. Leszek Czupryniak, jeden z konkursowych jurorów.

Dostępne w każdym rozmiarze

Proces przygotowania preparatu tkankowego do przeszczepu rozpoczyna się od sterylnego pobrania łąkotki od dawcy, który za życia nie zgłosił sprzeciwu, aby jego tkanki lub narządy zostały wykorzystane. Pobrany materiał zostaje przebadany na nosicielstwo chorób bakteryjnych, wirusowych (HBV, HCV, HIV) oraz toksoplazmozy. Następnie przeszczep jest sterylizowany radiacyjnie, co całkowicie zabezpiecza biorcę przed przeniesieniem ewentualnych patogenów. Zwymiarowane i odpowiednio zapakowane preparaty są przechowywane w temperaturze -80 st. C.

W Banku Tkanek Homograf w Zabrzu jest zmagazynowanych już 40 łąkotek do przeszczepów allogenicznych w pełnym zakresie rozmiarowym. Wykorzystane łąkotki są na bieżąco uzupełniane, tak aby stale dostępny był pełny asortyment wymiarów.

Zadowalające efekty

Łąkotka jest nieunaczyniona i ubogokomórkowa, dlatego przy jej przeszczepianiu nie jest konieczne wykonywanie doboru zgodności tkankowej pomiędzy dawcą a biorcą. Przechowywanie preparatu w niskiej temperaturze dodatkowo osłabia jego antygennowość i zmniejsza ryzyko odrzutu. Najważniejszym kryterium doboru odpowiedniego preparatu dla danego pacjenta jest wielkość łąkotki.
Implantacje łąkotek allogenicznych wykonywane są przez lekarzy z kliniki w Żorach techniką artroskopową ze stabilizacją przeszczepu szwami śródkostnymi. Przeszczepiona do stawu pacjenta łąkotka ulega kilkuetapowej przebudowie i wgajaniu. Z biegiem czasu wnikają do niej naczynia i komórki biorcy i po około roku od zabiegu na podłożu przeszczepu powstaje łąkotka o budowie histologicznej odpowiadającej własnej tkance, która czynnościowo zastępuje odtwarzaną strukturę.

W Klinice Chirurgii Endoskopowej wykonano dotychczas 15 zabiegów implantacji łąkotek allogenicznych. Pacjenci (12 mężczyzn i 3 kobiety) byli w wieku od 17 do 35 lat. Podczas zabiegów nie pojawiły się żadne problemy śródoperacyjne. Po operacji w dwóch przypadkach stwierdzono nawracające wysięki w stawie, które ustąpiły po wykonaniu płukania stawu. U żadnego chorego nie zaobserwowano odczynów odrzuceniowych, u wszystkich pacjentów udało się odtworzyć stabilną łąkotkę.

„W naszej klinice zapotrzebowanie na przeszczepy łąkotek może wynieść około 70-80 rocznie” – ocenia lek. Henryk Noga, kierownik Kliniki Chirurgii Endoskopowej w Żorach.

„Na podkreślenie zasługuje to, że technikę implantowania łąkotek opisano i rozpowszechniono w postaci filmu szkoleniowego wśród lekarzy mogących zajmować się pobraniami tkankowymi” – mówi prof. Grzegorz Opolski, członek jury konkursu Złoty Skalpel 2011.
Partnerem strategicznym konkursu jest firma GlaxoSmithKline.

WSKAZANIA: Dla kogo przeszczep?

Pacjent idealnie nadający się do implantacji łąkotki allogenicznej:
- jest młody (20-40 lat),
- ma objawy bólowe i udokumentowaną przebytą całkowitą menistektomię (usunięcie łąkotki),
- jego staw kolanowy jest stabilny, z I lub II stopniem uszkodzenia chrząstki wg Outerbridge,
- w radiogramie kończyny na długiej kliszy widoczna jest prawidłowa oś kończyny.

FINALIŚCI KONKURSU: Zespół specjalistów

W wyróżniony projekt przygotowania do przeszczepu i przeszczepiania łąkotek allogenicznych zaangażowani byli:

* lekarze z Kliniki Chirurgii Endoskopowej w Żorach:
- dr n. med. Juliusz Dec
- lek. Marek Jędrysik
- lek. Henryk Noga
- lek. Mariusz Smolik
- lek. Igor Karczewski
- lek. Maciej Marek

* pracownicy NZOZ Homograf Sp. z o.o. w Zabrzu:
- Jolanta Wszołek, prezes spółki
- mgr Jarosław Tołwiński, pielęgniarz w banku tkanek

* przedstawiciel Zakładu Medycyny Sądowej Wojewódzkiego Centrum Medycznego w Opolu:
- lek. Jacek Masełko.