Jakie będą skutki orzeczenia niekonstytucyjności zapisu o 203 zł

Na biurko prof. Marka Safjana, prezesa Trybunału Konstytucyjnego trafiły już informacje, których zażądał przed rozpatrzeniem wniosku o zgodność z konstytucją przepisów ustanawiających podwyżki dla pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Chodziło o skutki, jakie może spowodować ewentualne orzeczenie o niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu.
SP ZOZ-y raportują
Ministerstwo Zdrowia poinformowało TK, że do 8 listopada na pytanie o wypłaty ustawowo określonych podwyżek w 2001 i 2002 roku odpowiedziały 1337 jednostki, czyli 61,3 proc. zarejestrowanych SP ZOZ-ów. W 2001 roku podwyżki wypłaciły 1044 zakłady, a w 2002 roku (do czerwca) - 481. W zakładach, które nadesłały dane do resortu, w 2001 roku średnia wypłata z tytułu art. 4a ust. 1 ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń wyniosła 202 zł (przepis mówi o 203 zł), a w 2002 r. 149 zł (według naszych wyliczeń ustawa mówi o ok. 110 zł podwyżki).
Z kolei prezes Rady Ministrów Leszek Miller napisał, że wprowadzając w życie art. 4a ust. 1 ustawodawca działał w ramach obowiązującego porządku prawnego. Jeśli zaś chodzi o ocenę celowości wprowadzenia powyższego przepisu, w piśmie do TK podkreślono, że ,ustawodawca jest uprawniony do stanowienia prawa zgodnie z przyjmowanymi przez siebie celami politycznymi i gospodarczymi". Rada Ministrów przypomniała także (o czym wielokrotnie pisaliśmy w Pulsie Medycyny), że system ubezpieczeń zdrowotnych został zasilony dodatkowymi środkami finansowymi na realizację podwyżek w latach 2001-2002 (wzrost poziomu składki, odroczenie spłaty pożyczki zaciągniętej przez kasy chorych).
Bez skutków dla budżetu?
W ocenie Rady Ministrów orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP nie powinno spowodować skutków finansowych dla budżetu państwa, np. w postaci zwrotu wypłaconych przez pracodawców podwyżek wynagrodzeń. ,Wypłacone wynagrodzenia, wobec utraty mocy obowiązującej ustawy (wygaśnięcie przepisu stanowiącego podstawę prawną świadczenia), stanowić będą bezpodstawne wzbogacenie - czytamy w piśmie. - Wydanie przez TK orzeczenia uznającego zaskarżony przepis za niekonstytucyjny może jednak spowodować wystąpienie pracodawców, którzy wypłacili swoim pracownikom określone kwoty (...) z roszczeniami przeciwko skarbowi państwa jako odpowiedzialnemu za nieprawidłowe stanowienie prawa. Zgodnie jednak z art. 40 Kodeksu cywilnego, skarb państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych państwowych osób prawnych". Dalej rząd przypomina, że SP ZOZ-y same pokrywają, z posiadanych środków i uzyskanych przychodów, koszty działalności i zobowiązań, a także we własnym zakresie pokrywają ujemny wynik finansowy.
Trzeba jednak pamiętać, o czym już nie informuje pismo podpisane przez szefa rządu, że w momencie, kiedy SP ZOZ nie jest w stanie pokryć ujemnego wyniku finansowego, odpowiedzialność przejmuje jego organ założycielski, najczęściej samorząd.

O możliwych skutkach różnych wariantów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie tzw. podwyżki o 203 zł pisaliśmy szczegółowo w Pulsie Medycyny nr 18/2002.