Interakcje ketoprofenu z lekami i surowcami roślinnymi stosowanymi w polifarmakoterapii

Wybierając analgetyk nieopioidowy, należy pamiętać o potencjalnych interakcjach farmakokinetycznych, jakie mogą wystąpić podczas stosowania politerapii. W przypadku leków, które mają zdolność do inhibicji izoenzymów cytochromu P450, mogą wystąpić interakcje prowadzące do eskalacji poziomu leków, których metabolizm zostaje zaburzony. W praktyce doprowadza to do pogorszenia skuteczności leczenia i pojawienia się objawów niepożądanych.

Ketoprofen jest jednym z niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), który charakteryzuje się niskim ryzykiem wystąpienia interakcji farmakokinetycznych. Wynika to z faktu, że nie jest on aktywnie metabolizowany w wątrobie przez izoenzymy cytochromu P450 oraz nie powoduje inhibicji metabolizmu innych jednocześnie stosowanych leków (1,2). 

Z uwagi na mechanizmy farmakodynamiczne działania ketoprofenu, w trakcie jego stosowania należy pamiętać o możliwości wystąpienia interakcji z innymi lekami używanymi w politerapii.

Coraz większa grupa pacjentów z dolegliwościami bólowymi stosuje fitoterapię jako dodatek do klasycznej farmakoterapii. Nie jest to metoda leczenia, która nie indukuje ryzyka wystąpienia powikłań (5). W tabeli 2 zestawiono najczęściej występujące interakcje leków roślinnych u pacjentów z bólem, które prowadzą do zwiększenia ryzyka wystąpienia powikłań (1,4).

W przypadku stosowania politerapii należy zawsze rozważyć ryzyko wystąpienia niekorzystnych interakcji leków i tak dobierać ich połączenia, aby minimalizować ryzyko wystąpienia powikłań.

Tabela 1. Potencjalne interakcje leków pochodzenia roślinnego, stosowanych w farmakoterapii bólu, z jednoczasowo przyjmowanymi NLPZ

Surowiec roślinny

Możliwości zastosowania w farmakoterapii bólu

Konsekwencje kliniczne niepożądanych interakcji, działania niepożądane

kwiat arniki górskiej (Arnica montana)

ból kostno-stawowy, ból mięśniowy, ból pourazowy

działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, częstoskurcz, duszność, omdlenie

kłącze ostryżu długiego (Curcuma longa)

ból kostno-stawowy, ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów (OA), ból w przebiegu RZS

wzrost ryzyka krwawień; u chorych na kamicę żółciową zwiększa ryzyko wystąpienia kolki żółciowej

owoc pieprzowca (Capsicum spp.)

ból kostno-stawowy, ból w OA, pomocniczo w bólu neuropatycznym

nudności, wymioty, bóle brzucha, reakcje alergiczne skóry

korzeń hakorośli rozesłanej (Harpagophytum procumbens)

ból kostno-stawowy, ból w przebiegu RZS

niepożądane działania ze strony przewodu pokarmowego

liście wrotyczu (złocień maruna)

migrena

nudności, wymioty, bóle brzucha, zespół pozłocieniowy — nawracające bóle głowy, bóle mięśniowo-stawowe, drażliwość, zawroty głowy

liść mięty pieprzowej (Mentha piperita)

bóle mięśniowe, ból głowy

ból brzucha, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty

kora wierzby (Salix spp.)

bóle głowy, bóle kostno-stawowe, bóle mięśni

nudności, wymioty, ból brzucha, zgaga, biegunka, skórne odczyny alergiczne, uogólnione reakcje alergiczne

kłącze imbiru lekarskiego (Zingiber officinale)

migrena, zespół bolesnego miesiączkowania, ból kostno-stawowy

uszkodzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, bóle brzucha, nudności, wymioty

korzeń żywokostu lekarskiego (Symphytum officinale)

bóle kostno-stawowe, ból w przebiegu RZS, ból i obrzęki pourazowe

zawiera alkaloidy pirolizydynowe, hepatopatie

kwiat lawendy lekarskiej (Lavandula officinalis)

bóle kostno-stawowe

podrażnienie błony śluzowej żołądka i jelit, skórne reakcje alergiczne

Surowiec roślinny

Możliwości zastosowania w farmakoterapii bólu

Konsekwencje kliniczne niepożądanych interakcji, działania niepożądane

kwiat arniki górskiej (Arnica montana)

ból kostno-stawowy, ból mięśniowy, ból pourazowy

działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, częstoskurcz, duszność, omdlenie

kłącze ostryżu długiego (Curcuma longa)

ból kostno-stawowy, ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów (OA), ból w przebiegu RZS

wzrost ryzyka krwawień; u chorych na kamicę żółciową zwiększa ryzyko wystąpienia kolki żółciowej

owoc pieprzowca (Capsicum spp.)

ból kostno-stawowy, ból w OA, pomocniczo w bólu neuropatycznym

nudności, wymioty, bóle brzucha, reakcje alergiczne skóry

korzeń hakorośli rozesłanej (Harpagophytum procumbens)

ból kostno-stawowy, ból w przebiegu RZS

niepożądane działania ze strony przewodu pokarmowego

liście wrotyczu (złocień maruna)

migrena

nudności, wymioty, bóle brzucha, zespół pozłocieniowy — nawracające bóle głowy, bóle mięśniowo-stawowe, drażliwość, zawroty głowy

liść mięty pieprzowej (Mentha piperita)

bóle mięśniowe, ból głowy

ból brzucha, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty

kora wierzby (Salix spp.)

bóle głowy, bóle kostno-stawowe, bóle mięśni

nudności, wymioty, ból brzucha, zgaga, biegunka, skórne odczyny alergiczne, uogólnione reakcje alergiczne

kłącze imbiru lekarskiego (Zingiber officinale)

migrena, zespół bolesnego miesiączkowania, ból kostno-stawowy

uszkodzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, bóle brzucha, nudności, wymioty

korzeń żywokostu lekarskiego (Symphytum officinale)

bóle kostno-stawowe, ból w przebiegu RZS, ból i obrzęki pourazowe

zawiera alkaloidy pirolizydynowe, hepatopatie

kwiat lawendy lekarskiej (Lavandula officinalis)

bóle kostno-stawowe

podrażnienie błony śluzowej żołądka i jelit, skórne reakcje alergiczne

 

Tabela 2. Najczęstsze interakcje ketoprofenu z innymi lekami stosowanymi w politerapii

Lek/grupa leków mogąca powodować interakcje podczas jednoczesnego stosowania z ketoprofenem

Istotne wnioski kliniczne

glikokortykosteroidy

najmniejsze ryzyko krwawienia przy skojarzeniu ketoprofenu z deksametazonem, najwyższe w przypadku skojarzenia z hydrokortyzonem

inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)

w przypadku potrzeby stosowania z ketoprofenem konieczność jednoczasowego podania pantoprazolu, dekslanzoprazolu lub rabeprazolu — dla tych IPP najniższe ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami przeciwdepresyjnymi; SSRI, SNRI charakteryzują się różnym stopniem powinowactwa do transportera serotoniny,  co powoduje niejednolite ryzyko w tej grupie leków

inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, eplerenon

potencjalna interakcja, której konsekwencją może być działanie nefrotoksyczne, jednak z powodu krótkiego obwodowego okresu półtrwania ketoprofenu przy dawce dobowej leku do 200 mg ma niewielkie znaczenie kliniczne; należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów, którzy przyjmują jednocześnie diuretyki pętlowe, w szczególności furosemid

nicergolina

nicergolinę należy odstawiać na czas stosowania NLPZ

pentoksyfilina

szczególnie ostrożnie łączyć z NLPZ o długim obwodowym okresie półtrwania (interakcja ta nie dotyczy ketoprofenu z uwagi na krótki obwodowy okres półtrwania, wynoszący ok. 2 godzin)

kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwpłytkowych

ketoprofen nie indukuje niekorzystnych interakcji z kwasem acetylosalicylowym stosowanym w dawkach przeciwpłytkowych

pochodne tienopirydyny: klopidogrel, tiklopidyna

z uwagi na ryzyko interakcji farmakokinetycznych, unikać jednoczasowego stosowania z diklofenakiem, aceklofenakiem, ibuprofenem, indometacyną, acemetacyną; brak istotnych klinicznie interakcji z ketoprofenem

tikagrelor, cilostazol

nie stosować z diklofenakiem i aceklofenakiem; brak istotnych klinicznie interakcji z ketoprofenem

doustne leki przeciwzakrzepowe: acenokumarol, warfaryna, rywaroksaban, apiksaban, dabigatran

w przypadku przyjmowania rywaroksabanu i apiksabanu, z uwagi na ryzyko interakcji farmakokinetycznych, unikać jednoczasowego stosowania diklofenaku, aceklofenaku; w przypadku przyjmowania warfaryny i acenokumarolu nie należy stosować leków z grupy analgetyków nieopioidowych, paracetamolu (nie jest NLPZ); w przypadku stosowania warfaryny i konieczności przyjmowania IPP nie wybierać omeprazolu i esomeprazolu z powodu znacznego ryzyka interakcji farmakokinetycznej, wzrostu ryzyka krwawienia

suplementy diety i leki roślinne zawierające w swoim składzie wyciągi z miłorzębu japońskiego, żeń-szenia oraz palmy sabałowej

bezwzględnie unikać stosowania ketoprofenu z preparatami z miłorzębu japońskiego z powodu znacznego ryzyka krwawienia

Lek/grupa leków mogąca powodować interakcje podczas jednoczesnego stosowania z ketoprofenem

Istotne wnioski kliniczne

glikokortykosteroidy

najmniejsze ryzyko krwawienia przy skojarzeniu ketoprofenu z deksametazonem, najwyższe w przypadku skojarzenia z hydrokortyzonem

inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)

w przypadku potrzeby stosowania z ketoprofenem konieczność jednoczasowego podania pantoprazolu, dekslanzoprazolu lub rabeprazolu — dla tych IPP najniższe ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami przeciwdepresyjnymi; SSRI, SNRI charakteryzują się różnym stopniem powinowactwa do transportera serotoniny,  co powoduje niejednolite ryzyko w tej grupie leków

inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, eplerenon

potencjalna interakcja, której konsekwencją może być działanie nefrotoksyczne, jednak z powodu krótkiego obwodowego okresu półtrwania ketoprofenu przy dawce dobowej leku do 200 mg ma niewielkie znaczenie kliniczne; należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów, którzy przyjmują jednocześnie diuretyki pętlowe, w szczególności furosemid

nicergolina

nicergolinę należy odstawiać na czas stosowania NLPZ

pentoksyfilina

szczególnie ostrożnie łączyć z NLPZ o długim obwodowym okresie półtrwania (interakcja ta nie dotyczy ketoprofenu z uwagi na krótki obwodowy okres półtrwania, wynoszący ok. 2 godzin)

kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwpłytkowych

ketoprofen nie indukuje niekorzystnych interakcji z kwasem acetylosalicylowym stosowanym w dawkach przeciwpłytkowych

pochodne tienopirydyny: klopidogrel, tiklopidyna

z uwagi na ryzyko interakcji farmakokinetycznych, unikać jednoczasowego stosowania z diklofenakiem, aceklofenakiem, ibuprofenem, indometacyną, acemetacyną; brak istotnych klinicznie interakcji z ketoprofenem

tikagrelor, cilostazol

nie stosować z diklofenakiem i aceklofenakiem; brak istotnych klinicznie interakcji z ketoprofenem

doustne leki przeciwzakrzepowe: acenokumarol, warfaryna, rywaroksaban, apiksaban, dabigatran

w przypadku przyjmowania rywaroksabanu i apiksabanu, z uwagi na ryzyko interakcji farmakokinetycznych, unikać jednoczasowego stosowania diklofenaku, aceklofenaku; w przypadku przyjmowania warfaryny i acenokumarolu nie należy stosować leków z grupy analgetyków nieopioidowych, paracetamolu (nie jest NLPZ); w przypadku stosowania warfaryny i konieczności przyjmowania IPP nie wybierać omeprazolu i esomeprazolu z powodu znacznego ryzyka interakcji farmakokinetycznej, wzrostu ryzyka krwawienia

suplementy diety i leki roślinne zawierające w swoim składzie wyciągi z miłorzębu japońskiego, żeń-szenia oraz palmy sabałowej

bezwzględnie unikać stosowania ketoprofenu z preparatami z miłorzębu japońskiego z powodu znacznego ryzyka krwawienia

Piśmiennictwo:

Artykuł powstał we współpracy z firmą Sandoz.