Informatyzacja gabinetu lekarskiego

Dane zgromadzone w postaci elektronicznej są też niezbędne do prowadzenia czynności administracyjnych, z których najważniejszą jest możliwość rozliczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia lub pacjentem (przy poradach prywatnych). Liczba sprawozdań, które musi przygotować placówka medyczna, jest ogromna i stale rośnie. Podstawowe korzyści z procesu informatyzacji to podniesienie jakości opieki nad pacjentem i techniczne usprawnienie pracy gabinetu.

Optymalne oprogramowanie

Przy wyborze oprogramowania dla placówek medycznych należy wziąć pod uwagę optymalizację ich funkcjonalności.

Oprogramowanie powinno zawierać wszystkie (!) funkcje, które umożliwiają sprawne gromadzenie i wykorzystywanie danych. Nie wydaje się bowiem sensowne posiadanie zbiorów, które tworzą tylko wybrane zestawienia (np. dla NFZ) , a inne trzeba robić ręcznie, lub gromadzą dane, które nie mogą być użyte.

Praktyki mają różne modele działania, różne struktury i sposoby zarządzania, a zatem program musi umożliwiać ich dostosowywanie do oczekiwań osób z niego korzystających. „Przejrzystość” to cecha oprogramowania, która określa, w jakim stopniu program jest intuicyjny, a jego funkcje są rozpoznawalne i zrozumiałe (czy stanowią odbicie naturalnego procesu myślenia i postępowania użytkownika). Jeśli papierowa karta z dokumentacji medycznej jest „przejrzysta”, to lekarz doskonale porusza się w dokumentacji papierowej i nawet w obcych sobie dokumentach odszukuje standardy zapisu (np. wyniki subiektywne, obiektywne, diagnoza, postępowanie, ang. SOAP: subjective (findings) - objective (findings) - assessment- plan). Programy komputerowe różnią się graficznie od papierowych kart pacjentów i różnie pozycjonują elementy ekranu (interfejsu), dlatego lekarz musi nauczyć się obsługi programu.

Należy też pamiętać, że bazy danych są efektywnym, ale i wrażliwym elementem systemu, ponieważ zawierają całość informacji o naszych pacjentach. Bogata oferta rynkowa oprogramowania sprawia, że lekarzowi często trudno jest samodzielnie dokonać najlepszego wyboru. Oprogramowanie można oczywiście testować, ale przy podejmowaniu decyzji o zakupie warto też zwrócić uwagę na rekomendacje innych lekarzy i certyfikaty weryfikujące jakość oprogramowania.

Koszty i źródła finansowania

Większość producentów oprogramowania przedstawia cennik odnoszący się do pojedynczego stanowiska lekarskiego (cena waha się od kilkuset do tysiąca złotych). Każde kolejne stanowisko jest dodatkowo płatne. Oprogramowanie komputerowe powinno być stale aktualizowane. Z uwagi na niezwykle częste zmiany prawne w polskiej rzeczywistości oprogramowanie, w którym nie dokonano na czas stosownej aktualizacji, może okazać się zupełnie nieprzydatne (np. w przypadku zmiany w raportowaniu do NFZ). Programy dla gabinetów najczęściej zawierają licencję na roczną aktualizację. Niekiedy producenci przedstawiają dodatkowy cennik na licencję baz danych (leków, ICD), serwis telefoniczny itp.

W wydatkach na informatyzację najbardziej kosztowny jest zakup sprzętu, bowiem w placówce medycznej trzeba przewidzieć serwer, stanowiska komputerowe dla rejestracji, dla lekarzy, pielęgniarek, kasę fiskalną, drukarki do recept i do wydruku innego rodzaju dokumentacji. Wszystkie te elementy muszą być powiązane ze sobą, czyli wymagają infrastruktury sieciowej. Z punktu widzenia sprawności działania rozpowszechniona w ostatnich latach sieć bezprzewodowa może nie zdać egzaminu; wskazane są raczej połączenia kablowe.

Koszt sprzętu zależy od naszych oczekiwań, choć należy zwrócić uwagę, że nawet najprostsze komputery dostępne obecnie na rynku powinny w zupełności poradzić sobie z oprogramowaniem wykorzystywanym w placówkach medycznych. Warto też pamiętać o wliczeniu kosztów serwisu sprzętu.

Zwykle wszystkie te koszty musi ponieść gabinet lekarski. Korzyści wynikające z posiadania elektronicznej dokumentacji pokazują jednak, że jest to inwestycja niezwykle opłacalna. Istnieją możliwości uzyskania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej, np. w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Być może pozyskiwanie środków z tej puli na cele związane informatyzacją placówek medycznych powinno uzyskać wsparcie państwa, a także stosowne uproszczenia i ułatwienia aplikacyjne.

Bariery związane z informatyzacją

Większość systemów opieki zdrowotnej krajów Europy Zachodniej posługuje się elektronicznym obiegiem dokumentów (electronic document management, EDM). EDM dostarcza szybko i w sposób usystematyzowany dla uprawnionego użytkownika systemu danych potrzebnych do procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Natomiast dane zbiorcze mogą być podstawą polityki zdrowotnej w skali regionalnej i krajowej. W Polsce poziom zinformatyzowania opieki zdrowotnej jest nadal niski, np. w poz nie przekracza 10-12 proc. praktyk (dane Małopolskiego Oddziału KLRwP).

Do największych barier informatyzacji można zaliczyć: niską jakość prawodawstwa w tym zakresie, brak motywacji do wdrażania informatyzacji, nieumiejętność obsługi komputerów przez lekarzy, ale także niedoskonałe narzędzia informatyczne i przeszkody techniczne. Przeszkody techniczne to proza życia: Co zrobić, jeśli wyłączą prąd? Jak dostać się do dokumentacji pacjenta podczas wizyty domowej, jeśli nie ma tam zasięgu telefonii komórkowej lub Internetu?

Dostępne na rynku programy do obsługi praktyk są różnej jakości. Trudność w obsłudze programu, niepraktyczność rozwiązań i funkcji oraz niedostępność szybkiej pomocy serwisowej w większości oprogramowań także zniechęca lekarza do porzucenia długopisu.



PRZEPISY- to warto wiedzieć!

Akty prawne porządkujące obsługę informacji w ochronie zdrowia:

* rozporządzenie ministra zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania;

* ustawa z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. Opisuje ona m.in. zawartość i sposób korzystania z Elektronicznej Platformy Gromadzenia, Analizy i Udostępnienia Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych oraz zakłada w art. 11 pkt 1, że wszyscy usługodawcy prowadzą dokumentację elektroniczną.