Grypa: co rekomendują eksperci przed kolejnym sezonem? [LISTA]

Chociaż od rozpoczęcia pandemii COVID-19 zwiększyło się zainteresowanie Polaków szczepieniami przeciwko grypie, to nadal z tej możliwości korzysta stanowczo za mało osób. W minionym sezonie zaszczepiło się jedynie ok. 7 proc. populacji. W tym czasie zanotowano łącznie 2,4 mln przypadków zachorowań na grypę.

By w przyszłym sezonie grypowym sytuacja wyglądała lepiej, eksperci rekomendują m.in zwiększenie odsetka pacjentów szczepionych w prywatnych praktykach lekarskich oraz w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Jak podkreśla OPZG, pacjenci z nich korzystający często znajdują się w grupach ryzyka ciężkich powikłań po zachorowaniach na grypę, a placówki te nie mogą zakupić szczepionek, by sprawnie w czasie jednej wizyty zrealizować szczepienie pacjenta.

Gabinet lekarza medycyny pracy miejscem, gdzie powinny się odbywać szczepienia

- Pomimo prawnych możliwości wykonywania szczepień przez lekarzy medycyny pracy niestety wciąż niewielu z nich rekomenduje je pacjentom. Należy dążyć do tego, by w sezonie szczepiennym pacjenci szczególnie z grup ryzyka, odwiedzający gabinety medycyny pracy, mieli wykonane szczepienie przeciw grypie. Powinna też być powszechna informacja, że będą oni mogli wykonać szczepienie podczas takiej wizyty – wskazuje prof. Jolanta Walusiak-Skorupa, łódzki konsultant wojewódzki w dziedzinie medycyny pracy.

Eksperci zwracają uwagę na łączenie szczepień przeciw chorobom o nakładających się falach, takich jak grypa i COVID-19, dzięki czemu można nie tylko równolegle budować odporność przeciw obydwu chorobom, ale także zmniejszyć ryzyko zachorowania na nie jednocześnie. W ocenie specjalistów w nadchodzącym sezonie trzeba wykorzystać potencjał jednoczasowych szczepień, gdyż nie są one alternatywne i powinny być stosowane łącznie.

Potrzebna promocja najnowszych wytycznych

- Ważne jest podniesienie świadomości lekarzy nt. najnowszych wytycznych w zakresie podawania szczepień. Niestety w sezonie 2021/2022, pomimo rekomendacji, jednoczesne podawanie szczepień nie było oczywiste dla wszystkich lekarzy i pacjentów, którzy decydowali się na odległe terminy wykonywania obu szczepień przeciw grypie i COVID-19 - podkreśla prof. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

– Kluczowym argumentem w podjęciu decyzji o szczepieniu przeciw grypie powinna pozostać informacja o tym, że zakażenie wirusem grypy może zwiększyć ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji koronawirusem i odwrotnie - szczepienie przeciw COVID-19 nie zabezpiecza przed zachorowaniem na grypę w nadchodzącym sezonie jesienno-zimowym. Szczególnie ważnym aspektem szczepień jest ochrona przed groźnymi powikłaniami. Powikłania grypy, podobnie jak COVID-19, są szczególnie niebezpieczne dla osób starszych, chorych przewlekle, a także kobiet w ciąży. To te grupy powinny szczególnie zadbać o systematyczność w realizacji szczepień - podkreśla prof. Antczak.

Główne rekomendacje ekspertów na nadchodzący sezon

Główne rekomendacje ekspertów na nadchodzący sezon grypowy obejmują:

• Uwzględnienie potrzeb immunizacyjnych grup osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i opiekę zdrowotną, grup dużego ryzyka powikłań grypy, a także uchodźców.
• Wczesne planowanie zapotrzebowania na szczepionki na kolejny sezon epidemiczny grypy oraz organizacji wykonywania szczepień. Uwzględnienie czynników związanych z wojną w Ukrainie.
• Objęcie szczepień przeciwko grypie oraz innym chorobom systemem skierowań na szczepienia (alerty SMS, e-skierowanie, e-rejestracja).
• Szeroką akcję informacyjną dotyczącą refundacji szczepionek we wszystkich grupach wiekowych, których ona dotyczy oraz informacji o miejscach, gdzie można wykonać szczepienie.
• Umożliwienie wystawiania recept na szczepionki (również refundowane) farmaceutom i pielęgniarkom.
• Umożliwienie dokonywania zakupu szczepionek w hurtowniach farmaceutycznych prywatnym praktykom lekarskim i prywatnym praktykom pielęgniarskim.
• Utworzenie narzędzi i warunków wspierających personel medyczny w popularyzacji szczepień.
• Utworzenie nowych ścieżek realizacji szczepień, np. w szkołach lub w ramach medycyny pracy.
• Utworzenie spójnej i konsekwentnej komunikacji na temat ważności i potrzeby wykonywania szczepień, która będzie dostosowana do zmieniających się okoliczności.
• Łączenie realizacji szczepień przeciwko chorobom o nakładających się falach zachorowań.

Zdaniem ekspertów bardzo ważna jest sprawna organizacja sezonu szczepień. Istotne jest informowanie pacjentów, w tym kobiet w ciąży i seniorów powyżej 75 roku życia, o bezpłatnych szczepionkach przeciw grypie, ale też rodziców dzieci od 6 do 18 roku życia, osób przewlekle chorych z grup ryzyka i seniorów w wieku 65-74 lat, że szczepienia mogą wykonać z 50-procentową refundacją.

Tu pomocne byłoby wykorzystanie rządowego alertu SMS do zapraszania na szczepienia.

Szczepienia dotychczas kojarzyły się pacjentom z kolejkami u lekarzy, trudnością z zapisaniem się na wizytę poprzez infolinię czy terminami, które były dla nich niedostępne z uwagi na zobowiązania zawodowe. Po wprowadzeniu zmian systemowych w okresie pandemii pacjenci mogli skorzystać ze szczepień przeprowadzanych w aptekach. Wyszkolono też dużą liczbę farmaceutów. Niestety w przyszłym sezonie najprawdopodobniej szczepienia odbędą się w starym systemie, czyli tylko w przychodniach POZ, gdyż farmaceuci są powoli wyłączani z wykonywania szczepień refundowanych poprzez brak odpłatności za usługę i brak możliwości wystawienia recepty refundowanej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Koniec ze szczepieniami w aptekach? Przeciw grypie tak. Ostre komentarze farmaceutów

MZ do farmaceutów: nie wycofujemy się ze szczepień w aptekach. Będą zmiany ustawowe

Co zrobić, aby pacjent mógł w łatwy sposób się zaszczepić? – Potrzebna jest nowelizacja przepisów na mocy, których farmaceuci oraz pielęgniarki otrzymają uprawnienia do wystawiania recept na szczepienia przeciw grypie - podkreśla dr Piotr Merks Przewodniczący Związków Zawodowych Pracowników Farmacji.

– Wszystkie zawody medyczne w szczególności, lekarze, pielęgniarki i farmaceuci, powinny tak samo rekomendować szczepienia ochronne i należy zrobić wszystko, aby szczepienia w Polsce, kraju o niskiej wyszczepialności, na tle innych krajów Europy były powszechnie dostępne i by pacjent mógł cały proces szczepienia przejść w jednym miejscu, tzn. nie musiał krążyć od lekarza, gdzie otrzyma receptę na szczepionkę refundowaną, do apteki, by nabyć szczepionkę i często ponownie do ZOZ-u, by zostać zbadanym i zaszczepionym. To marnotrawstwo kompetencji i nie powinno mieć miejsca w żadnym europejskim kraju - podsumowuje.

PRZECZYTAJ TAKŻE: OPZG: rekomendacje ws. zapotrzebowania na szczepionki przeciw grypie w sezonie 2022/2023