Eksperci: chorzy na otyłość mają swoje prawa

• 4 marca przypada Światowy Dzień Otyłości. Światowa Federacja Otyłości zwraca uwagę, iż tegoroczne obchody powinny się koncentrować na potrzebie inicjowania zarówno wśród społeczeństwa, jak i chorych na otyłość szczerej rozmowy o chorobie. Kształtowanie właściwej kultury komunikacyjnej ma olbrzymie znaczenie.
• Idea ta jest silnie związana z faktem, iż język, jakim się posługujemy może wzmacniać równość, ale także dyskryminować poprzez budowanie uprzedzeń.
• W Polsce 45 proc. osób z otyłością deklaruje, że osobiście doświadczyło zwracania uwagi na ich masę ciała, a 35 proc. spotkało się z przemocą słowną. 40 proc. badanych spotkało się z niewłaściwym traktowaniem ze strony przedstawicieli ochrony zdrowia.

Eksperci przypominają, że otyłość jest chorobą, a nie defektem estetycznym, która od lat ma kod E66 w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10). Mimo to do dziś obserwowany jest brak powszechnej zgody na uznanie otyłości za chorobę. To zaś skutkuje społecznym przyzwoleniem na stygmatyzację, wykluczenie i negatywną ocenę chorych, czego na tak dużą skalę nie obserwuje się w przypadku innych problemów zdrowotnych.

Karta Praw Chorego na Otyłość

Budowanie kultury komunikacji na temat choroby otyłościowej to proces, w który muszą się zaangażować przedstawiciele różnych środowisk. Z tą myślą w ramach kampanii edukacyjnej „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości we współpracy z Instytutem Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej powstała „Karta Praw Chorego na Otyłość”. Jej celem jest wskazanie na istniejące regulacje prawne, które zapewniają chorym na otyłość opiekę medyczną zgodną ze współczesną wiedzą medyczną i z przestrzeganiem równego dostępu do rzetelnej informacji, należytej diagnostyki, a także leczenia.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Prof. Wyleżoł: chorzy na otyłość nie podkradają leków cukrzykom

– Otyłość to złożona choroba przewlekła, która sama nie ustępuje, ma tendencje do nawrotów i generuje bardzo dużą liczbę powikłań (ponad 200!). Chorzy na otyłość muszą mierzyć się z trudnościami począwszy od dostępu do specjalistów posiadających wiedzę i umiejętności w leczeniu otyłości, poprzez ograniczoną infrastrukturę (brak specjalistycznego sprzętu dostosowanego do masy ciała, jak np.: tomografy, łóżka, wózki), a kończąc na niejednokrotnie negatywnym nastawieniu do chorych wśród pracowników ochrony zdrowia, a także niezgodnego ze współczesną wiedzą medyczną braku postrzegania otyłości jako choroby – mówi dr hab. n. med. Mariusz Wyleżoł, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

- Niezbędny był więc z naszej perspektywy dokument, który będzie stanowił odpowiednie narzędzie dla chorych poszukujących profesjonalnej pomocy – podkreśla.

– Wspólnie wypracowaliśmy dokument, który ma na celu dołożenie przysłowiowej cegiełki do budowania systemu opieki zdrowotnej opartego na dobrych praktykach i poszanowaniu godności wobec chorych na otyłość. Karta jest kolejnym krokiem zbliżającym nas do tego celu – tłumaczy Igor Grzesiak, wiceprezes Zarządu Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.

Co obejmuje „Karta Praw Chorego na Otyłość”?

Dokument nawiązuje do zasadniczych praw, które posiada każdy pacjent chorujący na otyłość. Odnoszą się one m.in. do prawa: świadczeń zdrowotnych, informacji, wyrażania zgody, poszanowania intymności, poszanowania godności, dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, dostępu oraz poszanowania tajemnicy dokumentacji medycznej, a także do złożenia skargi. Ponadto Karta w pierwszym punkcie podkreśla, że niezbywalnym i podstawowym prawem każdego chorego, w tym także chorego z otyłością jest prawo do równego traktowania i równego dostępu do gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej niezależnie od sytuacji materialnej.

„Karta Praw Chorego na Otyłość” jest unikalnym dokumentem, który na pierwszym miejscu stawia dobro chorych z otyłością.

Chory z otyłością ma prawo do:

• pełnej diagnostyki,
• leczenia, pielęgnacji i rehabilitacji zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej,
• pełnej i skoordynowanej opieki w zakresie POZ (lekarz, pielęgniarka oraz położna),
• edukacji w zakresie samokontroli cukrzycy oraz zasad zdrowego odżywiania,
• zasięgnięcia opinii innego lekarza lub zwołania konsylium lekarskiego,
• uzyskania pełnej informacji nie tylko nt. własnego stanu zdrowia (diagnozy, metod i przebiegu leczenia, wynikach badań, rokowaniach), ale również dostępnych profilaktycznych programów zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych oraz rodzaju metod leczniczych dostępnych dla niego w zakresie działalności danego podmiotu medycznego.
• dostępu oraz poszanowania tajemnicy dokumentacji medycznej,
• w ramach NFZ pacjent ma prawo do uzyskania szpitalnego leczenia otyłości. Pod tym pojęciem mieści się również leczenie chirurgiczne.

Obecnie chorzy ze zdiagnozowaną otyłością olbrzymią mogą skorzystać z programu KOS-BAR, który zapewnia pacjentom kompleksowe chirurgiczne leczenie otyłości. Wkrótce pojawi się też nowy program pilotażowy skierowany do pacjentów, u których stwierdzono otyłość lub wysokie ryzyko jej rozwoju. Pierwsze jego propozycje mają zostać przedstawione Ministrowi Zdrowia w marcu 2023 roku. Każdy chory z otyłością powinien mieć świadomość, że nie ma obowiązku polegającego na wyłącznym przyjmowaniu informacji od pracowników opieki zdrowotnej. Na każdym etapie chory również może swobodnie wyrażać swoje zdanie.

Prawo do poszanowania intymności

Podczas wykonywania badań i zabiegów medycznych, związanych z leczeniem, pielęgnacją czy rehabilitacją obecny może być wyłącznie personel medyczny, którego pomoc i obecność jest konieczna. W przypadku udziału innych osób pacjent musi wyrazić na to zgodę. Jest to ważne szczególnie w przypadku pacjentów z otyłością, ponieważ mogą czuć się dodatkowo skrępowani lub zawstydzeni. Chory na otyłość ma prawo do zażądania obecności osoby bliskiej w trakcie wykonywania zabiegów oraz badań medycznych.

– Częstość występowania choroby otyłościowej, jej niekorzystny wpływ na rozwój i przebieg innych chorób – powikłań otyłości powodują, że chorzy na otyłość są bardzo liczną grupą odbiorców usług medycznych. Przygotowując dokument „Karta Praw Chorego na Otyłość” naszym celem było wyodrębnienie istniejących praw i zestawienie ich w kontekście opieki nad pacjentem chorującym na otyłość - komentuje prof. Paweł Bogdański, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

Dodaje: Jest to dopiero początek drogi ku kształtowaniu systemu opieki medycznej nad chorymi z otyłością opartego na szacunku i uznania otyłości jako choroby. Karta jest modelowym zestawieniem praw, który mam nadzieję, w niedalekiej przyszłości zostanie rozszerzony o kolejne elementy.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Eksperci: otyłość zagraża stabilności systemu opieki zdrowotnej