Dieta w uchyłkowatości jelita grubego - zalecenia żywieniowe w chorobie uchyłkowej

Przypuszcza się, że dieta uboga we włókna roślinne jest jednym z czynników etiologicznych rozwoju uchyłków. Wniosek ten wyciągnięto na podstawie obserwacji różnic w występowaniu uchyłkowatości - choroby częstej w krajach wysoko rozwiniętych i rzadkiej w Afryce i Azji, gdzie pożywienie jest bogate we włókna roślinne. Do innych czynników dietetycznych, które są brane pod uwagę w etiologii uchyłkowatości, zalicza się czerwone mięso i alkohol. Wpływ tych czynników nie został w pełni udowodniony. Dotychczasowe wyniki badań są w tej kwestii niejednoznaczne.

Dieta ma wpływ na rozwój uchyłkowatości jelita grubego

Zostało natomiast udowodnione, że spożywanie czerwonego mięsa i alkoholu ma niekorzystny wpływ na występowanie objawów klinicznych i powikłań uchyłkowatości. Wśród powikłań choroby najczęściej odnotowuje się ostre zapalenie uchyłków.

W opublikowanych w 2014 r. wynikach prospektywnego, trwającego 6 lat badania obserwacyjnego, obejmującego ponad 690 tys. pacjentów, którzy nie zmieniali nawyków dietetycznych w jego trakcie, ryzyko hospitalizacji lub zgonu z powodu choroby uchyłkowej było istotnie statystycznie mniejsze w grupie przyjmującej najwięcej błonnika w diecie.1 W badaniu tym pierwszy raz zwrócono również uwagę i udowodniono różnice w częstości występowania objawów choroby w zależności od źródła błonnika. Okazało się, że zmniejszone ryzyko zachorowania mają jedynie osoby pozostające na diecie bogatej w błonnik rozpuszczalny.

Dieta w uchyłkowatości jelita grubego jest zależna od postaci choroby

Postać bezobjawowa choroby uchyłkowej nie wymaga leczenia. Często zaleca się modyfikację stylu życia, uwzględniającą: dietę ze zwiększoną ilością błonnika, zwłaszcza jego nierozpuszczalnej frakcji, redukcję masy ciała, zaprzestanie palenia papierosów, ograniczenie spożycia czerwonego mięsa i alkoholu oraz zwiększenie aktywności fizycznej.

Podobnie wygląda postępowanie dietetyczne w objawowej niepowikłanej chorobie uchyłkowej. W leczeniu łagodnych i umiarkowanych postaci wystarczą modyfikacje w jadłospisie — suplementacja błonnika rozpuszczalnego i dieta łatwostrawna.
Większość pacjentów z rozpoznaniem ostrego niepowikłanego zapalenia uchyłków, bez dodatkowych obciążeń, może być leczona ambulatoryjnie. W tym przypadku stosuje się dietę łatwostrawną lub płynną, nawodnienie. Dieta stanowi dodatek do leczenia zasadniczego. Z kolei osoby z ciężkim bądź powikłanym zapaleniem uchyłków wymagają hospitalizacji i diety ścisłej.

Dieta bogatoresztkowa w uchyłkowatości jelita grubego

Dieta bogatoresztkowa jest modyfikacją racjonalnego żywienia, czyli diety podstawowej. Modyfikacja polega na zwiększeniu ilości błonnika pokarmowego frakcji nierozpuszczalnych i płynów w diecie. Należy jednak pamiętać, aby produkty z dużą ilością błonnika pokarmowego zwiększać stopniowo do 40-50 g/dobę.

W tabeli są wymienione produkty i potrawy zalecane, zalecane w umiarkowanych ilościach i przeciwwskazane w diecie bogatoresztkowej. Produkty i potrawy, które z reguły są źle tolerowane przez większość chorych, zostały przedstawione w rubryce przeciwwskazane. Zaleca się jednak wyłączyć z diety indywidualnie dla każdego chorego tylko te produkty i potrawy, po których pacjent nie czuje się dobrze. Dobór produktów uzależnia się od indywidualnej tolerancji pacjenta.

Dieta bogatoresztkowa: produkty i potrawy zalecane, zalecane w umiarkowanej ilości i przeciwwskazane [TABELA]

przewiń, aby zobaczyć całą tabelę

 Źródło: Ciborowska H.: Dieta bogatoresztkowa [w:] Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2015.

Opracowano na podstawie:

1. Pietrzak A., Bartnik W., Szczepkowski M., Krokowicz P., Dziki A., Reguła J., Wallner R.: Polski konsensus interdyscyplinarny dotyczący diagnostyki i leczenia choroby uchyłkowej okrężnicy (2015), Gastroenterologia Kliniczna 2015, tom 7, nr 1.

2. Ciborowska H.: Dieta bogatoresztkowa [w:] Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, Warszawa 2015.