Bezpłatne leki. MZ wyjaśnia zasady dostępności

• Od 1 września dzieci, które nie ukończyły 18 lat i osoby, które przekroczyły 65. rok życia, mogą otrzymać bezpłatne leki
• Aby otrzymać za darmo preparat, trzeba spełnić warunki, które określił resort zdrowia.
• Wykaz bezpłatnych leków dla dzieci obejmuje prawie 280 substancji czynnych, w przypadku seniorów — ponad 420.

Od początku września osoby powyżej 65. roku życia i te do 18. roku życia są uprawnione do bezpłatnego nabywania części leków. Ich lista obejmuje ponad 420 substancji czynnych dla seniorów, i prawie 280 substancji czynnych dla dzieci.

Pacjenci wciąż gubią się w przepisach i nie wiedzą, jakie leki dostaną za darmo. MZ rozwiewa te wątpliwości i publikuje poradnik z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania dotyczące tego programu.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące programu bezpłatnych leków

Najwięcej wątpliwości budzi kwestia, kto może otrzymać leki bezpłatnie?

Jak wyjaśnia MZ, zgodnie z obowiązującymi przepisami pacjent może otrzymać lek bezpłatnie, jeśli zostaną spełnione następujące warunki:

• lek znajduje się w wykazie „18-” albo w wykazie „65+” (są to leki, które na podstawie obowiązującego obwieszczenia refundacyjnego są objęte refundacją oraz mają udokumentowaną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania w populacji pacjentów poniżej 18. roku życia albo powyżej 65. roku życia);
• pacjent nie ukończył 18 lat albo ukończył 65 lat (wiek weryfikowany przez numer PESEL, au osób, które nie mają numeru PESEL, będzie to data urodzenia);
• lekarz zdiagnozował u pacjenta schorzenie, które zawiera się w zakresie wskazań objętych refundacją dla danego leku (wskazania znajdują się w załączniku A1 obwieszczenia refundacyjnego);
• receptę wystawia lekarz lub pielęgniarka uprawnieni do wypisana na recepcie bezpłatnych leków dla pacjenta poniżej 18. roku życia albo powyżej 65. roku życia;
• na recepcie w rubryce „kod uprawnień dodatkowych pacjenta” lekarz wpisze „DZ” w przypadku pacjentów poniżej 18. roku życia albo „S” w przypadku pacjentów powyżej 65. roku życia.

Czy dla uzyskania bezpłatnych leków ma znaczenie termin wystawienia recepty czy jej realizacji?

Prawo do wystawiania recept dla pacjentów powyżej 65 i poniżej 18 roku życia weszło w życie 30 sierpnia 2023 r. Od tego dnia można było uprawnionym pacjentom wystawiać recepty z kodem „DZ” oraz „S”.

Przed dniem 30 sierpnia kod „S” określał uprawnionych do bezpłatnych leków pacjentów powyżej 75 roku życia. Od 30 sierpnia kod „S” określa uprawnionych do bezpłatnych leków pacjentów powyżej 65 roku życia. Jednocześnie istotne jest, że 30-31 sierpnia 2023 r. obowiązywało obwieszczenie refundacyjne z dnia 20 czerwca 2023 r., w którym załącznik D zawierał listę 2025 leków przysługujących seniorom. Dopiero obwieszczenie, które weszło w życie 1 września zawierało listę D1 – 2825 bezpłatnych leków dla dzieci i młodzieży oraz D2 – 3789 bezpłatnych leków dla osób powyżej 65 roku życia.

Szczegółowy wykaz refundacyjny obowiązujący od 1 września dostępny jest TUTAJ >>>

W związku z powyższym możliwe są następujące scenariusze:

Seniorzy:

1) recepta dla osób powyżej 65 roku życia wystawiona z kodem „S” 30.08. lub 31.08.:

• mogła być zrealizowana bezpłatnie 30 lub 31 .08. w zakresie leków, które były na wykazie lipcowym (w załączniku D, zgodnie z komunikatem),
• może być zrealizowana bezpłatnie od 1.09. w zakresie leków, które znajdują się w załączniku D2 wykazu wrześniowego,

2) recepta dla osób powyżej 65 roku życia wypisana bez kodu „S” nie może być zrealizowana bezpłatnie w żadnym terminie.

Dzieci i młodzież:

1) recepta dla dziecka wystawiona z kodem „DZ” od 30.08.:

• 30 lub 31.08 nie mogła być zrealizowana bezpłatnie, bo nie było na wykazie lipcowym odpowiedniej listy,
• od 1.09. może być realizowana w zakresie leków, które znajdują się w załączniku D1 wykazu wrześniowego

2) recepta dla dziecka wypisana bez kodu „DZ” nie może być zrealizowana bezpłatnie w żadnym terminie.

Kto może wystawić bezpłatne recepty dla pacjentów?

Recepta może być wystawiona przez lekarza lub pielęgniarkę udzielających świadczeń z zakresu POZ, AOS, lecznictwa szpitalnego (w tym lekarzy pracujących w Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych i Izbach Przyjęć - jednak wyłącznie w związku z zakończeniem leczenia szpitalnego); lekarza posiadającego prawo wykonywania zawodu, który zaprzestał wykonywania zawodu i wystawił receptę dla siebie albo dla małżonka, albo dla osoby pozostającej we wspólnym pożyciu albo dla krewnych lub powinowatych w linii prostej, a w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa.

Każda osoba wystawiająca receptę, przed jej wystawieniem musi zweryfikować, za pośrednictwem systemu informatycznego (IKP), ilość oraz rodzaj przepisanych pacjentowi produktów pod względem bezpieczeństwa oraz konieczności ich stosowania, biorąc pod uwagę recepty wystawione oraz zrealizowane dla tego pacjenta. Obowiązek ten dotyczy również wystawiania recept pro auctore i pro familiae.

Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami recepta z uprawnieniem „DZ” i „S” nie może być wystawiona przez:

• lekarzy zatrudnionych w hospicjach i hospicjach domowych (zakres opieki paliatywnej i hospicyjnej),
• lekarzy realizujących świadczenia gwarantowane z zakresu świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej,
• lekarzy z centrów zdrowia psychicznego i szpitali psychiatrycznych,
• lekarzy z gabinetów prywatnych.

Kto może wystawiać recepty pro auctore i pro familiae?

Recepty pro auctore i pro familiae może wystawić każdy lekarz i pielęgniarka wymienieni w pyt. 3, jeśli osoba dla której są wystawiane spełnia warunki wymienione w pyt. 1., a osoba wystawiająca receptę spełnia wymogi określone w 43a ust. 1b ustawy o świadczeniach (weryfikacja w IKP).

Czy receptę na leki bezpłatne mogą otrzymać dzieci nieubezpieczone?

Uprawnienie „DN” na recepcie, może widnieć na tej samej recepcie z uprawnieniem „DZ”. Analogicznie nie ma żadnych przeciwskazań prawnych, dla których uprawnienie „DZ” nie może być łączone z uprawnieniem dla kobiety w ciąży - „C”.

Czy prawo do bezpłatnych leków przysługuje obywatelom Ukrainy?

Obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z konfliktem zbrojnym oraz którym nadano numer PESEL, przysługuje prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na tych samych zasadach, co osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Uwaga! Karta Polaka nie upoważnia do otrzymywania bezpłatnych leków! Dokument ten upoważnia do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych (w sytuacji wystąpienia stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego), w zakresie określonym w ustawie o świadczeniach, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, przewiduje zasady bardziej korzystne.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jest lista bezpłatnych leków dla seniorów 65+ i dzieci. Co zawiera?