Zdrowe starzenie projektujmy sobie w dzieciństwie

Na tle innych społeczeństw europejskich Polacy mają za wysoki wskaźnik umieralności przedwczesnej, niespowodowanej przez choroby zakaźne. Jeśli dodatkowo uwzględnimy fakt, że jesteśmy jednym z najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie, to łatwo dostrzec, jak niezbędna jest poprawa wspomnianego wskaźnika.

W 2060 r. stosunek osób niepracujących (w wieku 65+) do ogółu zatrudnionych w Polsce wzrośnie z obecnych 33 proc. do ponad 80 proc. Ten czarny scenariusz prezentuje przygotowany przez Komisję Europejską „The 2015 Ageing Report”. O ile więc dzisiaj na jednego emeryta przypadają w Polsce trzy osoby pracujące, o tyle w drugiej połowie wieku na czterech niezatrudnionych będzie pięć osób aktywnych zawodowo. Starzenie się społeczeństwa w Polsce i Europie stanowi potężne wyzwanie dla systemów emerytalnych, opieki zdrowotnej i socjalnej oraz finansów publicznych, ale jednocześnie stwarza ogromne możliwości rozwoju nowych rynków i miejsc pracy. Potrzeby większe niż nakłady„Działania, które podjęliśmy w Polsce wspólnie z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej zmierzają w dobrym kierunku, mamy powody do umiarkowanego optymizmu” — mówił prof. Marian Zembala podczas jednej z debat na Międzynarodowym Kongresie Zdrowego Starzenia (24-25 września, Warszawa). Jednak eksperci apelują, że na prowadzenie rzetelnej polityki senioralnej państwa potrzebne są większe nakłady. Przeznaczanie na ten cel 100 mln zł rocznie jest niewystarczające, żeby sprostać obecnym potrzebom pacjentów. „Nakłady na opiekę zdrowotną powinny być konsekwentnie zwiększane, ponadto system finansowania powinien być reaktywny, to znaczy podążać za potrzebami pacjentów, zarówno w zakresie dostępu do usług medycznych, edukacji lekarzy, jak i profilaktyki zdrowia” — uważa dr n. med. Jarosław Pinkas z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. W odpowiedzi na takie właśnie potrzeby powstał rządowy program Senior-Wigor, który przewiduje utworzenie dziennych domów oraz klubów seniora w każdej gminie do 2020 roku. Jeszcze w tym roku ma powstać około 100 placówek. Resort pracy przeznaczył w tym roku na ten cel 20 mln zł (w sumie do 2020 wyda 360 mln zł). Ministerstwo zdrowia ogłosiło w lipcu konkurs na tworzenie i prowadzenie dziennych domów opieki medycznej dla osób niesamodzielnych, w tym zwłaszcza starszych. Mają być to miejsca, gdzie możliwa będzie rehabilitacja i specjalistyczna opieka medyczna w warunkach zbliżonych do domowych. Usługi refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia obejmują przede wszystkim rehabilitację medyczną.W placówkach znajdą się m.in. pomieszczenia do wspólnych spotkań, gotowania, ćwiczeń i relaksu. Będzie również biblioteka, sprzęt RTV i dostęp do Internetu. Seniorzy będą też mieli zapewniony ciepły posiłek. Trudny problem wielochorobowościPowszechnie wiadomo, że osoby po 75. roku życia cierpią na wielochorobowość (średnio na 7 schorzeń). Z tego wynikają rozmaite potrzeby natury socjalnej. Dlatego właśnie — jak podkreślał minister zdrowia — polityka senioralna nie może być domeną tylko jego resortu, potrzebne są zintegrowane działania zarówno w wymiarze opieki zdrowotnej, jak i świadczeń socjalnych. „Konieczne jest dobre rozpoznanie problemów zdrowotnych Polaków, a do tego potrzebny jest dokładny monitoring, np. w postaci takich programów jak PolSenior” — zauważył prof. Tomasz Zdrojewski, przewodniczący Komitetu Zdrowia Publicznego PAN. Dzięki interdyscyplinarnej współpracy przy tym projekcie powstała wielowymiarowa analiza, pokazująca pełny obraz starości i związanych z nią zadań dla społeczeństwa, administracji publicznej, rodzin oraz organizacji pozarządowych. Z analizy wynika, że prawie 30 proc. badanych ma stałe objawy depresji, która nie jest zdiagnozowana ani leczona. Co trzeci respondent powyżej 65. roku życia ma zaburzenia pamięci i często wymaga stałej opieki. U 28 proc. badanych osób występuje lekkie lub umiarkowane otępienie, a niemal co 20. ma znacznie zaburzone funkcje poznawcze, które uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie.Prawie połowa seniorów ma źle skorygowane wady wzroku, a niemal 2 proc. widzi bardzo słabo albo wcale. Na zaćmę cierpi prawie co trzeci senior, na jaskrę co 14., a co 50. ma zdiagnozowane zwyrodnienie plamki żółtej, które w rzeczywistości występuje jeszcze częściej.Specyficznym upośledzeniem w wieku podeszłym jest starcze osłabienie ostrości słuchu. Co trzecia osoba po 65. roku życia gorzej słyszy, a 1,3 proc. badanych całkowicie utraciło słuch.Nadciśnienie tętnicze występuje prawie u 75 proc. populacji po 65. r.ż., a cukrzyca u co czwartej osoby między 65. a 80. rokiem życia i u co piątej powyżej 80. roku życia.Edukacja od najmłodszych latEksperci biorący udział w panelu „Priorytety zdrowotne państwa”, który odbył się drugiego dnia kongresu, podkreślali rolę wszechstronnej edukacji w zakresie profilaktyki zdrowia. „Pomimo wyraźnych postępów w leczeniu, musimy przenieść ciężar działań w kierunku profilaktyki zdrowia. Medycyna naprawcza odnosi coraz większe sukcesy, jednak są one osiągane kosztem rosnących nakładów finansowych. Aby przygotować się na wyzwania przyszłości, niezbędna jest edukacja. Polityka senioralna powinna zaczynać się już w momencie przyjścia człowieka na świat. W wieku 67 lat jest już za późno na profilaktykę” — uważa prof. Jacek Jassem, kierownik Kliniki Onkologii i Radioterapii z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.