Przychody firm farmaceutycznych, biotechnologicznych i producentów sprzętu medycznego na całym świecie wyniosły w 2015 roku w sumie 1,11 miliarda dolarów, co oznaczało spadek w porównaniu z poprzednim rokiem. Według raportu firmy Deloitte, za trzy lata osiągną one jednak poziom 1,4 mld dol. Deloitte spodziewa się, że średnioroczny globalny wzrost wydatków na opiekę zdrowotną w latach 2015-2019 wyniesie 4,3 proc. Oznacza to wolniejszy wzrost niż przed 2009 rokiem, co spowodowane będzie presją cenową oraz naciskiem na wyższą efektywność wydatków na zdrowie. 

Pieniądze popłyną z Azji

Zdaniem ekspertów Deloitte, wzrost wydatków na opiekę zdrowotną w latach 2015-2019 nie będzie równomierny, ponieważ pomiędzy regionami świata zarysowują się duże różnice. W Europie Zachodniej spodziewany jest wzrost jedynie o 1,4 proc., w Ameryce Południowej 3,1 proc., w Ameryce Północnej 4,8 proc., podczas gdy w Azji będzie to 6,6 proc., a na Bliskim Wschodzie i w Afryce aż 9,3 proc.

Z uwagi na rosnącą efektywność i presję cenową, wydatki na zdrowie (liczone jako udział w globalnym PKB) będą nieznacznie spadać. W 2014 roku stanowiły one 10,3 proc. PKB, a w 2019 roku będzie to 10,1 proc. Z kolei wydatki przeliczane na jednego mieszkańca wzrosną z 1145 dolarów do 1412 dolarów pięć lat później.

„Od lat branża farmaceutyczna uznawana jest za jedną z bardziej dochodowych, choć także wyjątkowo konkurencyjnych. W 2015 roku jej przychody na całym świecie wyniosły 1,11 mld dolarów, czyli spadły o 2,7 proc. w porównaniu do 2014 roku. Jednak prognozy na kolejne lata są już bardziej optymistyczne. W 2019 roku przychody sektora farmaceutycznego w skali globalnej mają sięgnąć 1,4 mld dolarów” — piszą autorzy raportu. Przyczyn ubiegłorocznego spadku analitycy upatrują w obniżce kursu dolara w stosunku do euro, presji cenowej w Stanach Zjednoczonych i krajach Unii Europejskiej oraz niepewnej sytuacji w krajach BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, RPA). 

Wpływ utraty patentów 

Przejściowe spadki przychodów globalnych koncernów farmaceutycznych mają także związek z tzw. klifem patentowym, czyli upłynięciem ochrony patentowej wielu bardzo znaczących molekuł oryginalnych. Zdaniem analityków Deloitte, najostrzejsza faza klifu patentowego już minęła, choć nadal ma on silny wpływ na spadek przychodów niektórych globalnych firm. Najwięksi producenci leków nie stoją bezczynnie obserwując rynkowe zjawiska, lecz intensywnie poszukują nowych źródeł zwiększania przychodów. Odchodzą też od tradycyjnego modelu rozwoju na bardzo zyskownych blockbusterach. Zmiany na rynku, ograniczanie kosztów oraz presja cenowa są także zapowiedzią dalszych przejęć i konsolidacji biznesu.

Coraz większe znaczenie i pozycję w branży farmaceutycznej zyskuje segment biotechnologiczny, czyli produkcja szczepionek i leków biologicznych. Co warto podkreślić, leki biotechnologiczne, takie jak m.in. przeciwciała monoklonalne czy produkty rekombinowane stanowią już większość w pierwszej dziesiątce najlepiej sprzedających się leków na świecie. Ich łączna sprzedaż w 2014 roku wyniosła 289 mld dolarów, natomiast w 2019 roku, zdaniem ekspertów, osiągnie 445 mld dol. Analitycy wskazują, że obecnie koncerny osiągają największe przychody ze sprzedaży leków stosowanych w reumatoidalnym zapaleniu stawów, wirusowym zapaleniu wątroby typu C oraz w terapiach przeciwnowotworowych. Udział produktów biotechnologicznych w rynku leków ma wzrosnąć z obecnych 23 proc. do 26 proc. w 2019 roku. 

Przyspieszenie na rynku generycznym

Rośnie także systematycznie popyt na leki generyczne, co wiąże się z powszechnym dążeniem do ograniczania kosztów refundacji przez płatników publicznych i ubezpieczycieli. W 2012 roku generyki stanowiły 27 proc. rynku leków, a w 2017 roku będzie to już 36 proc, czyli 421 mld dol. 

Tempa nabrał również rozwój segmentu leków biopodobnych. W USA generyki stanowią aż 70 proc. rynku pod względem ilościowym, natomiast w Chinach mają już około 65 proc. rynku pod względem wartościowym. Jeszcze większy jest ich udział w Wielkiej Brytanii — 84 proc., w Meksyku ich udział ilościowy wzrósł z 54 proc. do 84 proc. w ciągu ostatnich pięciu lat, a w Brazylii roczny wzrost sprzedaży leków generycznych wynosił ostatnio 11 proc. Rząd Japonii zaplanował zwiększenie stosowania generyków do 80 proc. z obecnych 60 proc. 

Coraz starsi, bardziej chorzy…

Do istotnych czynników, które mają wpływ na wzrost wydatków na opiekę zdrowotną i produkty farmaceutyczne należy ogólnoświatowe starzenie się populacji oraz związane z tym upowszechnianie się chorób przewlekłych. Sprzyja temu również ogólny postęp cywilizacyjny i rosnąca zamożność społeczeństw. Dodatkowo postęp nauk medycznych sprawia, że długość życia chorych leczonych farmakologicznie systematycznie rośnie. 

Otyłość, choroby układu krążenia, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca stanowią z jednej strony problem ogólnospołeczny, a z drugiej ogromne wyzwanie dla systemów publicznej opieki zdrowotnej, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na leki i usługi medyczne. W wielu przypadkach choroby terminalne zmieniają się w przewlekłe, a pacjenci skazani są na systematyczne zażywanie leków. 

Jak wynika z raportu DNB Bank Polska i firmy Deloitte, Polacy wydają rocznie na farmaceutyki średnio 139 euro na osobę. I choć wydatki te w przeliczeniu na jednego mieszkańca w ciągu ostatnich dziesięciu lat rosły dość dynamicznie (średnio o 4,4 proc. rocznie), jest to jednak znacznie mniej niż w przypadku mieszkańców większości krajów europejskich. Przeciętny mieszkaniec Francji wydaje na leki średnio 549 euro rocznie. W Niemczech średniorocznie wydatki na leki sięgają 510 euro, w Hiszpanii — 336 euro, na Węgrzech — 247 euro, a w Czechach — 232 euro. Spośród mieszkańców wszystkich krajów Unii Europejskiej mniej od statystycznego Polaka wydają jedynie Łotysze i Rumuni. Wydatki na leki stanowią w Polsce niemal 21 proc. ogółu wydatków na ochronę zdrowia — więcej niż w rozwiniętych krajach europejskich (od 6,7 proc. w Norwegii do 16,7 proc. w Belgii).

Promowanie nowych rozwiązań

Analitycy Deloitte zwracają uwagę na konieczność rozwoju systemów opieki medycznej oraz przemysłu farmaceutycznego w nowych kierunkach, tak aby sprostać wyzwaniom społecznym i medycznym. Podkreślają konieczność promowania nowych rozwiązań technologicznych, takich jak telemedycyna i wykorzystanie rozwiązań mobilnych oraz wielkich zbiorów danych (tzw. big data). 

Istotna jest również potrzeba poszukiwania nowych rozwiązań prawnych i organizacyjnych przez instytucje publiczne i rządowe, zwłaszcza w takich obszarach, jak stosowanie produktów leczniczych poza wskazaniami, bezpieczeństwo przyjmowania leków oraz prowadzenia badań klinicznych. Analitycy podkreślają zagrożenie ze strony dystrybucji podrabianych leków oraz innych metod naruszania własności intelektualnej. Jednocześnie zachęcają oni przemysł farmaceutyczny do jeszcze intensywniejszego rozwijania innowacji oraz poszukiwania nowych szans rozwoju naukowego i biznesowego.