Zakresy inspekcji różnych organów często się pokrywają
Zakresy inspekcji różnych organów często się pokrywają
Kontrola podmiotu leczniczego: Zgodnie z przepisami polskiego prawa, Narodowy Fundusz Zdrowia uprawniony jest do przeprowadzania kontroli świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom. Kontrole te mogą być przeprowadzane w każdym podmiocie leczniczym, który zawarł umowę z funduszem na udzielanie świadczeń zdrowotnych, niezależnie od zakresu tych świadczeń.
Początek 2014 roku przyniósł doniesienia prasowe o przypadkach zgonów pacjentów, które nastąpiły w toku udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w niektórych podmiotach leczniczych. Poza wszczęciem przez prokuraturę śledztw w tych sprawach, spowodowały one także wzmożone kontrole placówek medycznych przez właściwe organy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponownie stał się głośny temat prowadzenia kontroli przez poszczególne podmioty i instytucje, których uprawnienia o charakterze nadzorczo-kontrolnym są w wielu wypadkach bardzo szerokie i nieostre. Kontrolujące organy zobowiązane są jednak do przestrzegania określonych regulacji prawnych, a kontrolowanym podmiotom przysługuje swego rodzaju ochrona przed „nadgorliwością” inspektorów. Przypomnijmy, jakie przepisy mają zastosowanie w omawianym zakresie, co może być przedmiotem kontroli dokonywanych przez poszczególne organy, w tym przez NFZ.
Postępowanie ustalone ustawowo
Podstawę kontroli prowadzonych przez ministra zdrowia, wojewodę oraz podmioty tworzące stanowią przede wszystkim przepisy ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (u.dz.l.). Wykonywanie uprawnień kontrolnych przez ministra zdrowia uregulowane zostało w art. 118-120 u.dz.l. Podmioty tworzące placówki medyczne niebędące przedsiębiorcami wykonują zadania z zakresu nadzoru i kontroli na podstawie art. 121 u.dz.l.
Pewną odrębnością w przypadku postępowań kontrolnych charakteryzuje się wojewoda, który co do zasady prowadzi kontrole w oparciu o art. 111 u.dz.l. jako organ prowadzący rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest podmiotem tworzącym dany podmiot leczniczy. Fakt ten stanowi przypadek zawężenia uprawnień kontrolnych wojewodów w stosunku do wcześniej obowiązującej ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.
Kwestię kontroli prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia reguluje inny akt prawny, którym jest ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a dokładniej art. 64 tej ustawy.
Przepisy wymienionych ustaw stanowią lex specialis w stosunku do regulacji prawnych dotyczących prowadzenia postępowań kontrolnych, które wynikają z treści ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Z praktycznego punktu widzenia przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej znajdują w pełni zastosowanie do kontroli wykonywanych w stosunku do podmiotów leczniczych będących przedsiębiorcami, takich jak szpitale działające w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółek akcyjnych. Pewne rozbieżności pojawiają się w przypadku SP ZOZ-ów, które zgodnie z przyjętą w ustawie o działalności leczniczej systematyką, nie posiadają statusu przedsiębiorców. Należy jednak uznać, że powyżej wskazane regulacje mają zastosowanie podczas kontroli SP ZOZ-ów, ponieważ na gruncie wskazanej ustawy status przedsiębiorcy uzyskuje podmiot spełniający łącznie dwie przesłanki: 1) musi prowadzić działalność gospodarczą, 2) musi mieścić się w podmiotowym zakresie definicji przedsiębiorcy, która obejmuje m.in. osoby prawne. Bez wątpienia SP ZOZ posiada osobowość prawną, w związku z czym przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jak najbardziej znajdą zastosowanie do kontroli prowadzonych w stosunku do SP ZOZ-ów.
Z pewnością regułom określonym w ustawie podlegają co do zasady kontrole prowadzone przez ministra zdrowia, wojewodów czy podmioty tworzące, czy jednak obowiązek przestrzegania tych reguł ciąży także na Narodowym Funduszu Zdrowia? W opinii funduszu — nie. Jak tłumaczą jego przedstawiciele, kontroli podlega wyłącznie kwestia prawidłowości realizacji zawartej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W stanowisku Ministerstwa Zdrowia odnośnie do stosowania przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (pismo z 21 kwietnia 2010 r., skierowane do ówczesnego prezesa NFZ, znak MZ-UZ-RP-71-20098-1/JC/10) minister wyraźnie zaznaczył, iż brak jest jakichkolwiek argumentów prawnych wskazujących na zasadność wyłączenia funduszu spod regulacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przyłączam się do stanowiska licznych komentatorów odnośnie do obowiązku przestrzegania przez NFZ przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w toku kontroli świadczeniodawców.
Jakie są uprawnienia kontrolujących
Minister ma prawo do prowadzenia kontroli podmiotów leczniczych w dwóch zasadniczych obszarach: działania placówek w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa oraz pod względem medycznym. Uprawnienia kontrolujących rozciągają się m.in. na wizytację pomieszczeń, obserwację procesu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie zgodności z prawami pacjenta, ocenę prowadzonej dokumentacji medycznej czy ocenę realizacji zadań związanych z dostępnością i jakością wykonywanych świadczeń, określonych w regulaminie organizacyjnym. Kontrola w zakresie działalności ściśle medycznej danej placówki ma zdecydowanie węższy charakter niż kontrola prowadzona pod kątem funkcjonowania zgodnie z prawem.
Katalog działań, jakie mogą podejmować kontrolujący w imieniu ministra zdrowia, został dodatkowo poszerzony o ocenę gospodarowania mieniem i środkami publicznymi oraz możliwość badania i ocenę stopnia realizacji przez podmiot leczniczy innych zadań wynikających z regulaminu organizacyjnego, np. dydaktycznych i badawczych czy związanych z promocją zdrowia. Minister zdrowia może zlecić wykonanie kontroli wojewodom, konsultantom krajowym oraz jednostkom organizacyjnym sobie podległym lub nadzorowanym (np. Główny Inspektor Sanitarny czy Główny Inspektor Farmaceutyczny). Kontrole medyczne mogą poza tym jednorazowo, na podstawie odpłatnej umowy, przeprowadzać w imieniu ministra organy medycznych samorządów zawodowych, medyczne towarzystwa naukowe, uczelnie medyczne, instytuty badawcze oraz specjaliści z poszczególnych dziedzin medycyny.
Jeśli chodzi o kontrole prowadzone przez wojewodę, uregulowania umożliwiają mu wykonywanie kontroli w ramach kompetencji organu prowadzącego rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Podczas kontroli oceniana jest zgodności wykonywanej działalności z przepisami określającymi warunki wykonywania działalności leczniczej. Kontrole mogą zatem obejmować m.in. pomieszczenia, w których udzielane są świadczenia opieki zdrowotnej, urządzenia i aparaturę medyczną, stosowane wyroby medyczne czy zagadnienia formalnoprawne, jak sprawdzenie posiadanych umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lub posiadanych certyfikatów (akredytacyjnych, ISO itp.). Kontrolujący w imieniu wojewody mają prawo do udziału w czynnościach związanych z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej czy do wglądu do dokumentacji medycznej. Działania te podejmowane są najczęściej w przypadku kontroli placówek pod względem jakości i dostępności wykonywanych świadczeń. W imieniu wojewody kontrole mogą przeprowadzać konsultanci wojewódzcy oraz jednostki organizacyjne podległe lub nadzorowane przez wojewodę (np. wojewódzkie centra zdrowia publicznego).
Podmiot tworzący prowadzi kontrole placówek medycznych w ramach nadzoru właścicielskiego, który obejmuje badanie zgodności działań podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą z przepisami prawa, statutem i regulaminem organizacyjnym. Kontrola podmiotów tworzących, w trybie przewidzianym w ustawie o działalności leczniczej, odnosi się do realizacji zadań określonych w regulaminie organizacyjnym i statucie, a także dostępności i jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej, prawidłowości gospodarowania mieniem oraz środkami publicznymi i gospodarką finansową.
Zakres kontroli realizowanych w podmiotach leczniczych przez wskazane wyżej organy określony jest bardzo ogólnie i w wielu przypadkach pokrywa się. Dochodzi nawet do sytuacji, kiedy więcej niż jeden organ może prowadzić kontrolę w tym samym obszarze. Sytuacja ta nie dotyczy Narodowego Funduszu Zdrowia, którego zakres możliwych działań kontrolnych został określony zdecydowanie czytelniej. NFZ prowadzi kontrole świadczeniodawców, mających podpisany kontrakt, w odniesieniu do udzielania świadczeń pacjentom, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji i sposobu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, ich dostępności oraz zgodności z wymaganiami określonymi w podpisanej umowie. Sprawdzane są: zasadność wyboru leków i wyrobów medycznych, w tym przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych stosowanych w leczeniu, rehabilitacji i badaniach diagnostycznych, a także przestrzeganie zasad wystawiania recept oraz dokumentacji medycznej dotyczącej świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Beata Zalewska
Podstawa prawna
1. ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 217 z późn. zm.);
2. ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 z późn. zm.);
3. ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.).
Źródło: Puls Medycyny
Kontrola podmiotu leczniczego: Zgodnie z przepisami polskiego prawa, Narodowy Fundusz Zdrowia uprawniony jest do przeprowadzania kontroli świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom. Kontrole te mogą być przeprowadzane w każdym podmiocie leczniczym, który zawarł umowę z funduszem na udzielanie świadczeń zdrowotnych, niezależnie od zakresu tych świadczeń.
Początek 2014 roku przyniósł doniesienia prasowe o przypadkach zgonów pacjentów, które nastąpiły w toku udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w niektórych podmiotach leczniczych. Poza wszczęciem przez prokuraturę śledztw w tych sprawach, spowodowały one także wzmożone kontrole placówek medycznych przez właściwe organy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponownie stał się głośny temat prowadzenia kontroli przez poszczególne podmioty i instytucje, których uprawnienia o charakterze nadzorczo-kontrolnym są w wielu wypadkach bardzo szerokie i nieostre. Kontrolujące organy zobowiązane są jednak do przestrzegania określonych regulacji prawnych, a kontrolowanym podmiotom przysługuje swego rodzaju ochrona przed „nadgorliwością” inspektorów. Przypomnijmy, jakie przepisy mają zastosowanie w omawianym zakresie, co może być przedmiotem kontroli dokonywanych przez poszczególne organy, w tym przez NFZ.Postępowanie ustalone ustawowoPodstawę kontroli prowadzonych przez ministra zdrowia, wojewodę oraz podmioty tworzące stanowią przede wszystkim przepisy ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (u.dz.l.). Wykonywanie uprawnień kontrolnych przez ministra zdrowia uregulowane zostało w art. 118-120 u.dz.l. Podmioty tworzące placówki medyczne niebędące przedsiębiorcami wykonują zadania z zakresu nadzoru i kontroli na podstawie art. 121 u.dz.l. Pewną odrębnością w przypadku postępowań kontrolnych charakteryzuje się wojewoda, który co do zasady prowadzi kontrole w oparciu o art. 111 u.dz.l. jako organ prowadzący rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest podmiotem tworzącym dany podmiot leczniczy. Fakt ten stanowi przypadek zawężenia uprawnień kontrolnych wojewodów w stosunku do wcześniej obowiązującej ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej. Kwestię kontroli prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia reguluje inny akt prawny, którym jest ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a dokładniej art. 64 tej ustawy.
Dostęp do tego i wielu innych artykułów otrzymasz posiadając subskrypcję Pulsu Medycyny
- E-wydanie „Pulsu Medycyny” i „Pulsu Farmacji”
- Nieograniczony dostęp do kilku tysięcy archiwalnych artykułów
- Powiadomienia i newslettery o najważniejszych informacjach
- Papierowe wydanie „Pulsu Medycyny” (co dwa tygodnie) i dodatku „Pulsu Farmacji” (raz w miesiącu)
- E-wydanie „Pulsu Medycyny” i „Pulsu Farmacji”
- Nieograniczony dostęp do kilku tysięcy archiwalnych artykułów
- Powiadomienia i newslettery o najważniejszych informacjach
![W Europie zanieczyszczenia powietrza powodują 800 tys. zgonów rocznie [WIDEO]](https://images.pb.pl/filtered/84b29d13-0727-4f42-8b21-de9566273376/76b0a951-3dc2-5503-975c-34480424e917_xc_l.jpg)
![Szansa na poprawę jakości życia dla pacjentów z HS [WIDEO]](https://images.pb.pl/filtered/08d54b79-36f0-499d-9e5e-731b6fdc1725/5e01a470-0cd4-51a2-9c4e-afeee2fc55b0_xc_l.png)
