Otwarty katalog świadczeń

Fizjoterapeuci, podobnie jak diagności i pielęgniarki, zostali uprawnieni do samodzielnego wykonywania zawodu. Jednakże samodzielność fizjoterapeutów ma zdecydowanie szerszy zakres i silniejsze umocowanie. Uprawnienia diagnosty ograniczają się do ściśle określonych, wyliczonych w przepisach czynności laboratoryjnych, podczas gdy fizjoterapeuta może udzielać świadczeń zdrowotnych, których katalog nie jest zamknięty. Ustawa wymienia tylko ich przykłady. Uprawnia go do diagnostyki funkcjonalnej oraz wydawania opinii i orzeczeń o stanie pacjenta oraz przebiegu fizjoterapii; do kwalifikowania, planowania i prowadzenia fizykoterapii, kinezyterapii oraz masaży, a więc nie tylko wykonywania zabiegów, ale również wszczynania rehabilitacji ruchowej i kierowania nią. Fizjoterapeuci mają także prawo dobierania i zlecania pacjentom wyrobów refundowanych oraz nauczania posługiwania się nimi, a także do innych świadczeń z zakresu fizjoterapii. 

Uprawnienia do wykonywania zawodu

Samodzielne udzielanie powyższych świadczeń nie zostało ograniczone do zakresu wyznaczanego przez ministra zdrowia, jak w przypadku pielęgniarek i położnych. Zostało uwarunkowane poziomem wykształcenia i doświadczeniem zawodowym fizjoterapeuty, o którym przede wszystkim rozstrzyga ustawa. 

Stanowi ona, że do samodzielnego udzielania wszystkich świadczeń fizjoterapeutycznych wystarcza dyplom magistra fizjoterapii lub rehabilitacji ruchowej i trzyletnie doświadczenie zawodowe. Przyszli magistrzy, którzy rozpoczną 5-letnie studia w 2017 roku i latach następnych, uzyskają pełne uprawnienia zawodowe po 6-miesięcznej praktyce i egzaminie państwowym. Natomiast osoby z dyplomem licencjata bądź technika fizjoterapii nie mogą samodzielnie kwalifikować do fizykoterapii i kinezyterapii, zlecać wyrobów refundowanych ani wydawać opinii i orzeczeń. Do samodzielnego udzielania pozostałych świadczeń mogą przystąpić po co najmniej 6 latach praktyki zawodowej. 

Do ministra zdrowia należy sporządzenie szczegółowego wykazu czynności zawodowych i określenie niezbędnego poziomu wykształcenia do ich wykonywania. Chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów.

Prawo do odmowy wykonania zlecenia

Przyznanie samodzielności wiąże się z nałożeniem dodatkowych obowiązków oraz odpowiedzialności zawodowej. Szczególnym obowiązkiem fizjoterapeuty jest prowadzenie fizjoterapii we współpracy z pozostałym personelem medycznym, w tym również ze specjalistami w poszczególnych dziedzinach medycyny. Fizjoterapeuta nie jest jednak podporządkowany decyzjom lekarzy, ponieważ ma prawo domagać się wyjaśnień i odmówić wykonania zleceń. Musi tylko poinformować o tym lekarza zlecającego i uzasadnić odmowę w dokumentacji pacjenta. 

Lekarz ma natomiast nie tylko prawo, ale i obowiązek przekazywania fizjoterapeucie swoich uwag, jeżeli stwierdzi, że narusza on zasady wykonywania zawodu. Chodzi tu o działania niestaranne, nieetyczne, podejmowane bez poszanowania praw lub bezpieczeństwa pacjentów, jak również niezgodne z aktualną wiedzą medyczną. Jeśli uwagi nie poskutkują, a naruszenia prowadzą do zagrożeń zdrowotnych, należy powiadomić bezpośredniego przełożonego oraz rzecznika dyscyplinarnego samorządu fizjoterapeutów. Pełni on funkcje analogiczne do rzecznika odpowiedzialności zawodowej w samorządzie lekarskim i może doprowadzić do skazania fizjoterapeuty na analogiczne kary. 

Prowadzenie działalności leczniczej

Do pozostałych obowiązków zawodowych fizjoterapeutów należą: informowanie pacjentów o ich prawach, jak również o stanie zdrowia w zakresie udzielanych świadczeń, zachowanie tajemnicy zawodowej, a także prowadzenie i udostępnianie dokumentacji medycznej. 

Dodatkowe obowiązki będą wynikać ze świadczenia usług na własny rachunek. Fizjoterapeuta, który wykonuje zawód w ramach własnej działalności gospodarczej, jest traktowany na równi z podmiotem leczniczym. Ma on 30 miesięcy na dopełnienie wymaganych warunków i złożenie wniosku o wpis do rejestru wojewody. Przypomnę, że warunki rejestrowe dotyczą posiadania odpowiednich pomieszczeń i urządzeń, używania i utrzymywania odpowiedniego sprzętu, zapewnienia właściwego personelu oraz wykupienia polisy ubezpieczenia OC. Oznacza to konieczność uruchomienia gabinetu fizjoterapii. 

Dodam, że nowe przepisy nie przewidują prowadzenia prywatnych praktyk przez fizjoterapeutów. Tym samym nie dają im możliwości udzielania świadczeń na własny rachunek wyłącznie w miejscu wezwania albo w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego. 

Na zakończenie chciałbym zaznaczyć, że uprawnienie fizjoterapeutów do samodzielnego decydowania o potrzebnych zabiegach nie jest równoznaczne z anulowaniem wymogu skierowań lekarskich na zabiegi refundowane przez NFZ. Wymóg ten wynika z rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. Dopiero zmiana warunków realizacji tych świadczeń może ograniczyć wymóg skierowań.

 

 

PODSTAWA PRAWNA

1. ustawa z dnia 25 września 2005 r. o zawodzie fizjoterapeuty (http://dziennikustaw.gov.pl/DU/2015/1994/1);

2. art. 17 ustawy o działalności leczniczej;

3. zał. nr 1 do rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej.