Terapia skojarzona skuteczniejsza od monoterapii w przerzutowym czerniaku

ASCO 2015: „Wyniki badania zaprezentowane podczas 51. dorocznego spotkania Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO, Chicago, 29 maja — 2 czerwca) dają szansę na wydłużenie całkowitego przeżycia pacjentów z mutacją V600E/K w genie BRAF” — mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków w Centrum Onkologii-Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

W leczeniu pacjentów z uogólnionym czerniakiem przełomowe były ostatnie 3 lata, związane z rozwojem terapii ukierunkowanych molekularnie oraz immunoterapii. Jak oceniano nowe terapie podczas tegorocznego zjazdu ASCO? Czy w tej dziedzinie można się spodziewać czegoś nowego w najbliższym czasie? Ten rok potwierdził, że kierunek badań był słuszny. Aktualnie dwuletnie przeżycia pacjentów z przerzutowym czerniakiem sięgają 50 proc. W chwili obecnej dominuje terapia skojarzona — na razie w ramach leczenia ukierunkowanego molekularnie — inhibitorami BRAF i MEK, a w ramach immunoterapii przeciwciałami anty-CTLA-4 i anty-PD-1. Jestem przekonany, że w najbliższych latach będą dalej trwały badania nad terapią skojarzoną (leczenie ukierunkowane z immunoterapią), nowymi metodami immunoterapii oraz zastosowaniem tych metod w leczeniu uzupełniającym w celu zapobiegania nawrotowi czerniaków o wysokim ryzyku wznowy. Dlaczego skojarzone leczenie, np. inhibitorami BRAF/MEK, jest efektywniejsze i daje istotne wydłużenie przeżycia w porównaniu z monoterapią? Którzy pacjenci odniosą największą korzyść z tej terapii?Najnowsze wyniki badania (COMBI-D), które przedstawiono na kongresie ASCO wykazały, że u chorych na przerzutowe czerniaki z obecnością mutacji BRAF zastosowanie kombinacji inhibitora BRAF i MEK (dabrafenib z trametynibem) przynosi lepsze efekty niż monoterapia inhibitorem BRAF bez zwiększenia toksyczności. Mediana przeżyć przy tej kombinacji leków wydłużyła się do ok. 25 miesięcy (czyli 2 lat), a jeszcze trzy lata temu wynosiła 6 miesięcy. Odsetek 2-letnich przeżyć przy zastosowaniu łącznie dabrafenibu i trametynibu wyniósł 51 proc., a przy stosowaniu tylko pojedynczego leku jest o ok. 10 proc. mniejszy. Konieczne jest więc oznaczenie statusu mutacji BRAF w każdym przypadku przerzutowego czerniaka (stopnie IIIC-IV) i zapewnienie polskim chorym dostępności kombinacji inhibitora BRAF i MEK w sytuacji stwierdzenia przerzutowego czerniaka z obecnością mutacji BRAF. Jak ocenia pan szanse polskich pacjentów na skorzystanie z najnowszych terapii, o których była mowa na tegorocznym ASCO? Problemem są rosnące koszty leczenia, co podkreślano również podczas tej konferencji. Niemniej efektywność nowych terapii zasadniczo zmienia perspektywy leczenia zaawansowanego czerniaka. Obecnie niezbędne jest zapewnienie polskim chorym dostępu do terapii przeciwciałami anty-PD-1 (niwolumabem i pembrolizumabem), nawet kosztem ipilimumabu (który jest lekiem o mniejszej skuteczności i związany jest ze zdecydowanie większymi powikłaniami). Z kolei w przypadku stwierdzenia obecności mutacji BRAF u chorego na przerzutowego czerniaka leczeniem z wyboru ukierunkowanym molekularnie jest skojarzenie inhibitora BRAF i MEK w pierwszej lub drugiej linii terapii. Odpowiedzialność za maksymalnie szybką dostępność tych terapii (przy zapewnieniu efektywności kosztowej) spoczywa na Ministerstwie Zdrowia, które powinno wziąć pod uwagę szybko pogłębiające się różnice w armamentarium terapii zaawansowanego czerniaka pomiędzy Polską a krajami zachodnimi.