Dr Małgorzata Tłustochowicz jest autorką polskiego opracowania poradnika „Leczenie ukierunkowane na cel”, dotyczącego reumatoidalnego zapalenia stawów. Poradnik stworzyli wybitni specjaliści w dziedzinie reumatologii: prof. Josef Smolen z Wiedeńskiego Uniwersytetu Medycznego i prof. Tsutomu Takeuchi z Uniwersytetu Keio w Tokio. Adresowany jest on do pacjentów, ale warto, by zapoznali się z nim także lekarze, co przyczyni się do lepszego porozumienia obu stron, a tym samym pomoże w terapii.

Chorobę można zmierzyć

Do ustalania aktywności RZS służą: kliniczny wskaźnik aktywności choroby CDAI, uproszczony wskaźnik aktywności choroby SDAI oraz wskaźnik aktywności choroby DAS28. W Polsce najczęściej jest wykorzystywany ten ostatni. 

„Ze wskaźnikiem DAS28 jest taki problem, że potrzebujemy kalkulatora, żeby go policzyć. Oprócz tego nie uwzględnia on tego, co my lekarze mamy do powiedzenia na temat aktywności choroby. W przypadku wskaźników CDAI i SDAI są one prostą sumą liczby bolesnych, obrzękniętych stawów, a badaniu przedmiotowemu poddaje się 28 stawów. Te wskaźniki uwzględniają również ocenę aktywności choroby według pacjenta i lekarza. W przypadku SDAI dodajemy jeszcze wynik OB lub CRP” — mówi dr Tłustochowicz.

4 zasady…

Idea T2T opiera się na czterech głównych zasadach wyrażonych w 10 punktach. Podstawowe zasady T2T to:

1 Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów powinno być oparte na decyzji podjętej wspólnie przez pacjenta i lekarza reumatologa.

2 Głównym celem leczenia chorego na RZS jest maksymalna poprawa zależnej od stanu zdrowia jakości życia poprzez opanowanie objawów choroby, zapobieganie uszkodzeniu stawów, przywrócenie sprawności i możliwości uczestniczenia w życiu społecznym.

3 Opanowanie zapalenia to najważniejsza droga do osiągnięcia tych celów. 

4 Strategia T2T, poprzez zmierzenie aktywności choroby i odpowiednie dostosowanie terapii, pomaga osiągnąć możliwie najlepsze wyniki leczenia w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Jak komentuje dr Tłustochowicz: „Strategia T2T, poprzez zmierzenie aktywności choroby i odpowiednie dostosowywanie terapii w zależności od wskaźników aktywności choroby, pomaga osiągnąć możliwie jak najszybciej jak najlepszy efekt leczenia”.

…w 10 punktach

1 Głównym celem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów powinno być osiągnięcie remisji klinicznej. „Trzeba przy tym zawsze pamiętać, że mimo braku zewnętrznych objawów choroby, stan zapalny może toczyć się dalej. Dlatego podstawowym celem jest całkowite jego opanowanie. Jeśli tego nie zrobimy, choroba będzie postępowała” — komentuje specjalistka.

2 Remisja kliniczna to brak dolegliwości i objawów aktywnej choroby.

3 Choć remisja choroby powinna być wyraźnym celem leczenia, to opierając się na dostępnych dowodach możemy uznać niską aktywność choroby za zadowalający alternatywny cel leczenia, zwłaszcza w przypadku długotrwałej zaawansowanej postaci choroby. 

4 Do czasu osiągnięcia pożądanego celu należy dokonywać korekty leczenia nie rzadziej niż co 3 miesiące. „Na ogół tyle czasu potrzeba, by lek zaczął działać, a 6 miesięcy — by osiągnął maksymalny efekt” — wyjaśnia dr Tłustochowicz.

5 Wskaźniki aktywności choroby powinny być systematycznie oceniane i dokumentowane: raz w miesiącu w przypadku pacjentów z wysoką/umiarkowaną aktywnością choroby lub rzadziej (3-6 miesięcy) w przypadku pacjentów z utrzymującą się niską aktywnością choroby lub w okresie remisji. 

6 W codziennej praktyce lekarskiej przy podejmowaniu decyzji dotyczących leczenia konieczne jest zastosowanie wskaźników aktywności choroby obejmujących ocenę stawów. 

7 Przy podejmowaniu decyzji klinicznych, poza oceną wskaźników aktywności choroby należy uwzględnić zmiany strukturalne stawów i ograniczenie wydolności czynnościowej. 

8 Należy utrzymać pożądany cel leczenia przez cały przebieg choroby. „To, a także systematyczna ocena aktywności choroby pozwolą wcześnie zauważyć, gdy ta aktywność zacznie wzrastać” — dodaje dr Tłustochowicz.

9 Na wybór wskaźnika aktywności choroby i jego ostateczną wartość mogą wpływać współistniejące choroby, czynniki zależne od pacjenta oraz zagrożenia związane z lekami.

10 Pacjent powinien być odpowiednio poinformowany przez prowadzącego reumatologa o celu leczenia oraz planowanej strategii osiągnięcia tego celu.

Leczenie nastawione na cel jest zalecane głównie dlatego, że umożliwia regularną ocenę stanu pacjenta i ewentualną, dokonaną dostatecznie wcześnie zmianę strategii terapii pozwalającą na szybkie zapobieganie dalszemu uszkodzeniu stawów.

Cytaty zostały zaczerpnięte z wykładu dr n. med. Małgorzaty Tłustochowicz, wygłoszonego podczas XXII Kongresu Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego (Katowice, 3-5 września 2014 r.).