Wyróżniona metoda polega na wykorzystaniu techniki angiografii rotacyjnej z trójwymiarową rekonstrukcją (3 Dimensional Rotational Angiography, 3DRA ) oraz systemem nawigacji śródzabiegowej. „Pozwala to na zwiększenie precyzji wykonywania nawet najbardziej skomplikowanych przezskórych interwencji, przy jednoczesnym skróceniu czasu zabiegu, istotnym zmniejszeniu narażenia na promieniowanie jonizujące i środki kontrastowe oraz zmniejszeniu ryzyka powikłań” — wymienia zalety metody dr n. med. Sebastian Góreczny z Pracowni Hemodynamiki ICZMP.

Trójwymiarowa rekonstrukcja miejsca interwencji

Angiografia rotacyjna z trójwymiarową rekonstrukcją stanowi połączenie zmodyfikowanej standardowej angiografii z zaawansowanymi algorytmami analizy i przetwarzania danych w celu uzyskania trójwymiarowej rekonstrukcji. „W trakcie badania uzyskiwane są dynamiczne obrazy badanych struktur w wielu (ponad 100) płaszczyznach wzdłuż długiej osi pacjenta. Następnie w czasie rzeczywistym dane są automatycznie przetwarzane w przestrzenny, statyczny model, który po dalszym opracowaniu przez operatora wykorzystywany jest do zaplanowania oraz precyzyjnego przeprowadzenia interwencji” — wyjaśnia dr Góreczny.

System nawigacji trójwymiarowej (VesselNavigator) należy do najnowszych osiągnięć w dziedzinie obrazowania trójwymiarowego. Pozwala na wykorzystanie wcześniej wykonanych nieinwazyjnych badań obrazowych, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego czy też inwazyjnej angiografii rotacyjnej do stworzenia przestrzennego schematu wady serca lub dużych naczyń. W tej metodzie trójwymiarowa rekonstrukcja dostępna jest automatycznie po wprowadzeniu danych, a operator dokonuje segmentacji, czyli wyboru struktur, które mają być poddane interwencji. Dodatkowo istnieje możliwość wykonania szczegółowych pomiarów lub nałożenia znaczników, np. w celu wyeksponowania odcinka naczynia, w którym planowana jest implantacja stentu. Trójwymiarowy model może być przygotowany dowolnie wcześniej przed zabiegiem, co stanowi istotne ulepszenie w porównaniu z wcześniej dostępnymi technologiami.

Doświadczenie na miarę światowego lidera

W 2010 r., dzięki staraniom ówczesnego kierownika Kliniki Kardiologii prof. Andrzeja Sysy, zainstalowano w Pracowni Hemodynamiki ICZMP ultranowoczesny aparat do angiografii. „Był to jednopłaszczyznowy aparat z opcją 3D, która początkowo pozostawała tylko martwą ikoną na panelu sterującym. Nie mieliśmy żadnego doświadczenia w wykorzystywaniu obrazowania 3D we wrodzonych wadach serca. Przełom przyszedł niespodziewanie. Na kongresie kardiologii interwencyjnej w Bostonie prezentowaliśmy nasze doświadczenia w leczeniu zespołu hipoplazji lewego serca (HLHS). Duży materiał, trudne interwencje i dobre wyniki ilustrowaliśmy czarno-białymi filmami. Kiedy tuż po naszej prezentacji doktor z Florydy przedstawił podobny materiał, ale w kolorze, rozpaliło to naszą wyobraźnię. Zaczęliśmy wykorzystywać obrazowanie 3D. Do końca roku zrobiliśmy prawie 50 zabiegów, a w kolejnym roku przekroczyliśmy setkę” — wspomina dr Góreczny.

Kolejny zwrot w zastosowaniu obrazowania 3D nastąpił dwa lata później. „W dość przypadkowej rozmowie w grudniu 2012 roku w Londynie, podczas spotkania operatorów implantujących przezskórnie zastawkę płucną, okazało się, że z naszymi 200 przeprowadzonymi zabiegami mamy prawdopodobnie największe doświadczenie w 3DRA na świecie, a na pewno w Europie. Dwa miesiące później prezentowaliśmy nasze wyniki na sympozjum angiografii rotacyjnej z trójwymiarową rekonstrukcją w Utrechcie. W kolejnym roku zostaliśmy zaproszeni do komitetu organizacyjnego, a w ubiegłym roku przeprowadziliśmy transmisję zabiegów na żywo na trzecie już europejskie sympozjum. W tym roku dokładamy swoją cegiełkę do pierwszego światowego sympozjum na temat obrazowania 3D w zabiegach interwencyjnych u pacjentów z wrodzonymi wadami serca” — mówi dr Sebastian Góreczny. Spotkanie odbędzie się w sławnym ośrodku Nationwide Children’s Hospital w Columbus w USA. 

Między entuzjazmem i zniechęceniem

Jednym z ograniczeń na początku naszej działalności był brak publikacji w dziedzinie wad wrodzonych. Z perspektywy czasu widać, że to najsilniejszy bodziec do poszukiwania nowych rozwiązań. Choć angiografia rotacyjna była już wykorzystywana w radiologii interwencyjnej, protokoły opisywane przez radiologów nie nadawały się do obrazowania układu sercowo-naczyniowego. „Większy rzut i częstość akcji serca czy też mniejszy rozmiar obrazowanych struktur wymuszały poszukiwanie zupełnie nowych rozwiązań. „Zaczynaliśmy praktycznie od zera, sukcesywnie ustalając optymalny rodzaj i położenie cewników, objętość oraz rozcieńczenie środka kontrastowego. W ten sposób stworzyliśmy  „idealny” protokół angiografii rotacyjnej... dla jednej wady serca” — opowiada dr Góreczny.

Kolejne rozczarowania czekały już za rogiem. W kardiologii dziecięcej wiele wad wymaga etapowego leczenia kardiochirurgicznego, niejednokrotnie uzupełnianego zabiegami interwencyjnymi. Protokoły obrazowania dla tej samej wady nie sprawdzały się na różnych etapach leczenia, a modyfikacje technik chirurgicznych, jak na przykład zespolenia systemowo-płucne, dodatkowo komplikowały sytuację. 

„Wiedzieliśmy, że musimy zmienić nie tylko metodę obrazowania, ale i stosowaną od dekady i dobrze sprawdzoną technikę cewnikowania serca. Dostaliśmy „zadyszki” i zwolniliśmy na kilka tygodni. Okazało się, że zmiana wieloletnich przyzwyczajeń była trudniejsza niż głód nowatorskich rozwiązań... Taki stan nie trwał długo. W kolejnych tygodniach pojawiały się nowe pomysły, powrócił entuzjazm i chęć do działania. Taką sinusoidę optymizmu i zniechęcenia przerabialiśmy kilka razy w ciągu ostatnich pięciu lat, jednak za każdym razem po kroku wstecz następowały dwa kroki naprzód” — wspomina dziś specjalista.

Międzynarodowe uznanie

Pionierskie dokonania w skali światowej były wyróżniane na licznych konferencjach międzynarodowych. Członkowie zespołu — dr Sebastian Góreczny i prof. Tomasz Moszura — współtworzą komitet naukowy European Symposium on 3DRA and Advanced Imaging in Congenital Heart Disease oraz International Symposium on 3D Imaging for Interventional Catheterization in Congenital Heart Disease. 

Ukoronowaniem dotychczasowych dokonań zespołu była transmisja do Utrechtu w Holandii w lutym ubiegłego roku zabiegów leczenia interwencyjnego złożonych wad serca, w tym unikatowe zastosowanie trójwymiarowego obrazowania do przeprowadzenia interwencji u noworodka, oraz pierwsza nagroda na konferencji „Cardiac and Structural Interventions” we Frankfurcie w czerwcu 2015 r.