Fiskus wychodzi z założenia, że jest to zasadne z uwagi na przeciwdziałanie zaniżaniu obrotu. Wielkość obrotu nie ma jednak znaczenia dla podatku VAT, którego się nie nalicza. To, że może mieć znaczenie dla podatku dochodowego, nie wydaje się argumentem wystarczającym dla stosowania obowiązku przewidzianego na potrzeby podatku VAT (zob. „Sprzedaż nieopodatkowana bez kasy fiskalnej”, „Puls Medycyny” nr 11(232) z 29 czerwca 2011, s. 21).

Koniec zwolnień podmiotowych

Godząc się ze stanowiskiem fiskusa, musimy przyjąć, że obowiązek kasowy dotyczy wszystkich podatników VAT poza tymi, którzy zostaną czasowo zwolnieni przez ministra finansów w drodze rozporządzenia. Zwolnienie takie przysługiwało podatnikom świadczącym usługi w zakresie ochrony zdrowia do 2011 r. Po anulowaniu tego zwolnienia, zwanego przedmiotowym, część lekarzy mogła nadal korzystać ze zwolnienia podmiotowego, które wiąże się z wielkością obrotów. Przysługuje ono podatnikom, u których wartość sprzedaży na rzecz konsumentów nie przekracza 20 000 zł w roku. Niestety, w przyszłym roku lekarze utracą możliwość korzystania także ze zwolnienia podmiotowego z uwagi na wyłączenie spod jego działania usług w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów. Oznacza to, że lekarze przyjmujący pacjentów na własny rachunek będą musieli stosować kasy fiskalne bez względu na wielkość obrotów. Obowiązek ten nie będzie zachodził tylko w jednym przypadku: przyjęcia zapłaty bezgotówkowej na rachunek bankowy lub spółdzielczy, pod warunkiem jednoznacznego udokumentowania, czego zapłata dotyczy.

Zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia, lekarze, którzy korzystają ze zwolnienia podmiotowego, zachowają je tylko do 28 lutego. Ich zwolnienie utraci moc z dniem 1 marca 2015 r. Lekarze, którzy rozpoczną przyjmowanie pacjentów na własny rachunek po 31 grudnia 2014 r., będą mieli dodatkowy czas na uruchomienie kasy. Obowiązek obejmie ich po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym przyjmą pierwszego pacjenta. Jeżeli zatem lekarz zacznie przyjmować w styczniu, to będzie musiał uruchomić kasę od 1 kwietnia, jeżeli w lutym, to od 1 maja itd.

Ulga za terminowość, kary za niewypełnienie obowiązku

Uruchomienie kasy w terminie daje możliwość skorzystania z ulgi na jej zakup. Polega ona na możliwości odliczenia od podatku należnego 90 proc. ceny netto zakupu kasy, nie więcej jednak niż 700 zł. Gdy podatek należny nie występuje, jak w przypadku lekarzy, kwota ulgi jest zwracana na rachunek podatnika.

Aby skorzystać z ulgi, trzeba złożyć u naczelnika właściwego urzędu skarbowego pisemne zgłoszenie o liczbie kas i miejscu ich używania. Następnie należy wystąpić do właściwego serwisu o dokonanie fiskalizacji kasy. Chodzi o uaktywnienie trybu fiskalnego z wpisaniem numeru NIP do pamięci fiskalnej, które powinien przeprowadzić upoważniony pracownik serwisu. Po fiskalizacji dokonuje się ponownego zgłoszenia kasy w urzędzie skarbowym w celu otrzymania numeru ewidencyjnego, który nanosi się na obudowę kasy. Jeżeli powyższe formalności zostaną dopełnione przed terminem uruchomienia kasy, to ulga zostanie wypłacona w terminie 25 dni od złożenia wniosku o jej zwrot. Ulga zostanie odebrana, gdy w okresie 3 lat od rozpoczęcia ewidencjonowania lekarz zaprzestanie używania kasy, naruszy terminy obowiązkowych przeglądów technicznych albo zakończy działalność.

Obowiązku stosowania kas nie można lekceważyć z uwagi na sankcje karno-skarbowe. W grę wchodzą kary za przestępstwa związane z prowadzeniem ksiąg podatkowych, ponieważ kasy fiskalne są traktowane na równi z księgami. Za brak kasy grozi kara grzywny do 240 stawek dziennych. Stawkę dzienną określa sąd, biorąc pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Nie może być ona niższa od 1/30 części minimalnego wynagrodzenia ani wyższa od 400-krotności tego wynagrodzenia. Wysokość grzywny może zatem wahać się od kilkudziesięciu do ponad stu milionów zł. Ta sama kara grozi za niezgłoszenie kasy bądź nieprzechowywanie jej we wskazanym miejscu. Nieco niższa, bo do 180 stawek, grozi za dokonanie sprzedaży z pominięciem kasy lub niewydanie paragonu.